بررسی تأثیر برخی عوامل زیستی بر گیاه‌پالایی سرب و جذب فسفر توسط اکالیپتوس (Eucalyptus Camaldulensis)

Abstract

سرب یکی از مهم‌ترین آلاینده‎های محیطزیست به‌شمار می‎‌آید که جذب عناصر غذایی توسط گیاه را مختل می‎کند. تحقیق حاضر با هدف بررسی پتانسیل برخی عوامل ‎زیستی در گیاه‌‎پالایی سرب و جذب عناصر غذایی توسط اکالیپتوس در خاک آلوده به سرب انجام گرفت. تیمارها شامل سه سطح باکتری (B0، Ba105 و Ps36)، دو سطح قارچ (M0 و M1) و سه سطح سرب (صفر، 50 و 100 میلی‎گرم در کیلوگرم) بود. جدایه‌‎های باکتریایی مورد استفاده از جنس <em>سودوموناس</em> و <em>باسیلوس</em> و قارچ نیز از گونة <em>گلوموس موسه</em> انتخاب شد. نتایج نشان داد، با افزایش غلظت سرب در خاک، جذب این عنصر توسط گیاه افزایش می‌یابد. تلقیح با باکتری باسیلوس Ba105 موجب افزایش معنی‎دار مقدار جذب سرب در اندام ریشه‌ای شد و این تیمار به افزایش 55 و 5/19 درصدی مقدار جذب سرب به‌ترتیب نسبت به تیمار شاهد (بدون تلقیح) و تلقیح با باکتری سودوموناسPs36 انجامید. تلقیح گیاهان با قارچ میکوریزی نیز سبب افزایش 7/23 و 44 درصدی مقدار جذب سرب در اندام هوایی و ریشه نسبت به شاهد شد. بیشترین مقدار جذب فسفر در غلظت صفر سرب بود و با افزایش مقدار سرب خاک، مقدار جذب فسفر در اندام هوایی و ریشه کاهش یافت. تلقیح با باکتری Ps36 و Ba105 همراه قارچ میکوریزی موجب افزایش مقدار فسفر و پتاسیم جذب‌شده در ریشه و اندام هوایی اکالیپتوس شد. همیاری ریز‎جانداران مفید (باکتری و قارچ) خاکزی، با گونه‌های درختی سریع‌‎الرشد و دارای زیست‌‎تودة بالا، همچون اکالیپتوس می‎تواند موجب بهبود کارایی گیاه‎پالایی در شرایط تنش فلزات سنگین شود.