طرح هندسی جاده و تأثیر آن بر برخی شاخص‌های شیمیایی و بیوشیمیایی خاک توده‌های جنگلی مجاور

Abstract

جاده‌های جنگلی مهم‌ترین زیرساخت برای دسترسی و انجام فعالیت‌های مدیریتی جنگل به حساب می‌آیند و می‌توانند بر توده‌های حاشیه‌ای تأثیر بسزایی داشته باشند. هدف این پژوهش بررسی میزان برد اثر طرح هندسی جاده‌های جنگلی (پیچ، قوس و جادۀ مستقیم) بر برخی شاخص‌های شیمیایی و بیوشیمیایی خاک در توده‌های مجاور آن بود. با در نظر گرفتن سه طرح مختلف هندسی جاده، از کنارۀ جاده تا عمق 100 متری از آن به‌سمت درون جنگل اقدام به اندازه‌گیری فاکتورهای کربن آلی خاک، ازت و حد فعالیت دو آنزیم دهیدروژناز و اوره‌آز در خاک جنگل در دو عمق 10-0 و 20-10 سانتی‌متری در دو تیپ مختلف جنگلی شد. به‌کمک تجزیة واریانس، مقایسۀ میانگین‌ها و مدل رگرسیون خط شکسته، اطلاعات به‌دست‌آمده تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج تجزیة واریانس نشان‌دهندۀ تأثیر معنی‌دار تیپ جنگلی و طرح هندسی جاده بر متغیرهای اندازه‌گیری‌شده بود. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش عمق خاک، تأثیر جاده بر برخی شاخص‌های اندازه‌گیری‌شده معنی‌دار نبود. نتایج مدل رگرسیون خط شکسته نشان داد که کمترین برد (فاصله) اثر جاده مربوط به حالت مستقیم جاده به میزان 13 متر و بیشترین آن مربوط به داخل پیچ به میزان 42 متر بود. نتایج این تحقیق می‌تواند راهنمایی برای طراحان و ارزیابان جاده‌های جنگلی برای ترسیم بافر اثر جاده در مرحلۀ طراحی شبکۀ جاده‌های جنگلی به حداقل رساندن تأثیر جادة جنگلی بر تودۀ کناری خود باشد.