بررسی تأثیر تاج‌پوشش و جهت جغرافیایی آن بر جوانه‌زنی بذر و زنده‌مانی نونهال‌های ارس (Juniperus excelsa M. Bieb)

Abstract

با توجه به اهمیت گونۀ ارس در برنامه‌های احیای جنگل، کاشت مستقیم بذر ارس در عرصه‌های جنگلی، راهکاری مطمئن برای افزایش سطح جنگل‌های ارس و احیای جنگل‌های تخریب‌شدۀ آن محسوب می‌شود. بنابراین این تحقیق به‌منظور تعیین تأثیرات تاج‌پوشش و جهت آن بر جوانه‌زنی بذر و زنده‌مانی نونهال‌های حاصل در ایستگاه تحقیقاتی سیراچال انجام گرفت. بذرهای جمع‌آوری‌شده از رویشگاه سیراچال،‌ در قالب بلوک‌های کامل تصادفی و به‌صورت کرت‌های خردشده در چهار جهت جغرافیایی در لبۀ تاج‌پوشش و 5/1 متری بیرون تاج‌پوشش کاشته شدند. آنالیز داده‌های آماری نشان داد اثر تاج‌پوشش و جهت جغرافیایی آن بر جوانه‌زنی بذرها و اثر جهت جغرافیایی تاج‌پوشش بر زنده‌مانی نونهال‌ها معنی‌دار است. اثر متقابل تاج‌پوشش و جهت آن بر جوانه‌زنی بذر و زنده‌مانی نونهال‌های حاصل معنی‌دار نشد. بیشترین درصد جوانه‌زنی در بذرهایی مشاهده شد که در لبۀ تاج‌پوشش و جهت شمال آن کاشته شده بودند. افزون‌بر آن بیشترین زنده‌مانی نونهال‌های حاصل از کاشت بذر، به‌ترتیب در جهت‌های جنوب، شمال و شرق تاج‌پوشش مشاهده شد. با وجود درصد بیشتر جوانه‌زنی بذرها در لبۀ تاج‌پوشش و نیز زنده‌مانی بیشتر نونهال‌های ارس در چاله‌های لبۀ تاج‌پوشش (بدون وجود اختلاف معنی‌دار)، به‌طور کلی توصیه می‌شود نظر به اینکه در درازمدت نهال‌های رویش‌یافته در لبۀ تاج پوشش با قرار گرفتن در زیر تاج پایۀ مادری امکان ادامۀ حیات نخواهند داشت، عملیات بذرکاری ارس در بیرون و جهت شمال تاج‌پوشش انجام گیرد.