بررسی روند پویایی پوشش گیاهی با استفاده از تصاویر ماهوارۀ لندست در کلانشهر تهران

Abstract

مطالعۀ روند تغییرات پوشش‌های گیاهی شهری با توجه به عملکردهای مختلف محیط زیستی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آنها به‌منظور مدیریت پایدار شهرها ضروری است. در این پژوهش به بررسی روند تغییرات سبزینگی پوشش گیاهی کلانشهر تهران با استفاده از شاخص تفاوت پوشش گیاهی نرمال‌شده (NDVI) حاصل از داده‌های ماهواره‌ای لندست‌های 5 و 8 در زمان حداکثر سبزینگی پوشش گیاهی با به‌کارگیری روش‌های پارامتری (رگرسیون حداقل مربعات) و ناپارامتری (تیل- سن و من- کندال) طی دورۀ 1398- 1387 پرداخته شده است. به‌دلیل موجود نبودن داده‌های لندست برای سال‌های 1390 و 1391، از محصول MOD13Q1 NDVI به‌عنوان دادۀ جایگزین استفاده شد. همچنین مشخصه‌های اقلیمی از داده‌های چهار ایستگاه هواشناسی سینوپتیک شهر تهران استخراج شد. رابطۀ میان تغییرات NDVI و مشخصه‌های اقلیمی میانگین دما و مجموع بارش یک ماه قبل و یک سال قبل از تاریخ حداکثر NDVI بررسی شد. نتایج بررسی روند تغییرات NDVI حاکی از روند افزایشی جزئی پوشش گیاهی کلانشهر تهران بود، اما آزمون من- کندال نشان داد که روند مثبت مشاهده‌شده معنی‌دار نیست (05/0= α). بررسی روندها به تفکیک در مناطق 22‌گانۀ تهران نیز نشان داد که در پنج منطقه روند معنی‌دار کاهشی وجود دارد و در بقیۀ مناطق روند معنی‌دار مشاهده نشد. تحلیل همبستگی میان تغییرات NDVI و داده‌های اقلیمی دما و بارش به‌ترتیب همبستگی منفی و مثبت نشان داد. ارزش‌های NDVI و داده‌های اقلیمی یک ماه قبل، همبستگی بیشتری از داده‌های اقلیمی یک سال قبل داشت.