مدل‌سازی تغییرات دامنه و فاز امواج تبدیل‌یافته نسبت به دورافت و تغییرات نسبت VP/VS

Abstract

اطلاعات امواج برشی در تفسیر لرزه‌ای، نقش ارزشمندی را ایفا می­کنند. به دلیل هزینه بالا و سختی عملیات ثبت داده‌های S-S از طریق برداشت لرزه­ای 9- مؤلفه‌ای (3D-9C)، از اطلاعات امواج برشی نهفته در امواج تبدیل­یافته استفاده شد. در راستای شناسایی هرچه بهتر بازتاب­های ناشی از امواج تبدیل­یافته می‌بایست خصوصیات آنها از لحاظ تغییرات دامنه و تغییرات فاز نسبت به دورافت بررسی شود. در این راستا، با استفاده از روش‌های مدل‌سازی پیشرو و ردیابی پرتو، نحوه انتشار انرژی امواج تبدیل­یافته در محیط‌های همسانگرد و ناهمسانگرد و نیز نسبت­های V_P/V_S متفاوت در مقاطع لرزه‌ای بررسی شده است.<br /> امواج تبدیل­یافته که توسط چشمه قائم و گیرنده­های افقی و یا چشمه افقی و گیرنده­های قائم ثبت ‌شده­اند، پلاریته وارونی در طرفین چشمه خواهند داشت، درحالی‌که پلاریته امواج تبدیل­یافته ثبت شده توسط چشمه و گیرنده­های قائم و یا چشمه و گیرنده­های افقی در طرفین چشمه یکسان خواهد بود. برداشت امواج تبدیلی P-Sv نیازمند زوایای تابش بزرگ‌تر از زاویه بحرانی و بنابراین، نیازمند طول برداشت نسبتاً بزرگ‌تری است، ولی بازتاب دامنه بالای امواج تبدیلی Sv-P قبل از زاویه بحرانی اتفاق می­افتد. با این حال باید توجه داشت، چون در بازتابنده­های افقی زاویه تابش امواج Sv-P با زاویه بازتابش امواج P-Sv برابر است و برعکس، لذا امواج Sv-P و P-Sv در دورافت­های یکسانی ثبت خواهند شد. مدل‌سازی‌های انجام شده نشان می­دهند برای بازتابنده افقی با نسبت سرعت متداول 1.7321، حداکثر تبدیل انرژی از موج P به Sv در حدود زاویه تابش 64 درجه و زاویه بازتابش 31 درجه و حداکثر تبدیل امواج Sv-P در حول زاویه تابش 31 درجه و زاویه بازتابش 64 درجه رخ می­دهد که بسته به عمق بازتابنده متناسب با دورافت­های متوسط تا بزرگ است. از این‌رو، برای ثبت بهتر این امواج می­بایست با توجه به عمق­ سازند مدنظر، از دورافت­های متوسط تا بیشتر استفاده کرد.