بررسی مایوفونها و خصوصیات بستر در دریای خزر (آبهای گیلان)

Abstract

<br /> <br /> <br /> <br /> مایوفونا گروه بزرگی از موجودات 100 تا 1000 میکرونی بستر اقیانوسها و دریاها را تشکیل می دهند که نقش بسیار مهمی در شبکه های غذایی بین میکروارگانیزمها و ماکروفونا ایفاء می کنند. 82 درصد از آنها در 3 سانتیمتر سطح بستر حضور دارند.<br />این بررسی در نیمه دوم سال 1370 در اعماق 10، 20، 50 و 100 متر در 30 خط عمود بر ساحل دریای خزر در منطقه گیلان انجام گرفت. نمونه برداری از بستر دریا با استفاده از گراب با سطح پوشش 1/0 مترمربع انجام گرفت. سپس بوسیله استوانه ای به قطر و ارتفاع 3 سانتیمتر نمونه برداری از رسوبات انجام شد. همچنین نمونه برداری از رسوب جهت تعیین موادآلی و دانه بندی انجام گرفت. جداسازی و شناسایی مایوفونا در آزمایشگاه انجام گرفت.<br />نتایج نشان داد که Ostracoda، Nematoda، Bivalvia و Copepoda گروههای غالب از 12 گروه جانوری را تشکیل می دهند که از میان آنها Bivalvia و Foraminifera بیشترین فراوانی را داشتند. نتایج آزمون کرکسال والیس نشان داد که در هر یک از اعماق چهارگانه، فراوانی موجودات نیز با یکدیگر تفاوت معنی دار داشته است. عمق 20 متر از بیشترین میانگین تعداد مایوفون برخوردار بوده است و با افزایش عمق در 50 و 100 متر از فراوانی آنها کاسته می شود.<br />میانگین تراکم مایوفونا از 498 ± 825 عدد در 10 سانتیمتر مربع در عمق 100 متر تا حداکثر میانگین 37248 ± 29315 عدد در 10 سانتیمتر مربع در عمق 20 متر متغیر بوده در حالیکه تراکم از حداقل 80 تا حداکثر 133382 عدد در 10 سانتیمتر مربع متغیر بوده است.<br />خصوصیات بستر نشان داد که میانگین موادآلی در عمق 50 متر بیشترین و در عمق 10 متر کمترین مقدار را دارا بوده است. همچنین وضعیت دانه بندی بستر در 4 عمق نشان داد که اعماق چهارگانه از وضعیت تقریباً مشابهی برخوردار بوده و سیلت بخش اعظم دانه بندی را تشکیل می دهد.<br />از همپوشانی نقشه فراوانی موجودات و نقشه های موادآلی مشخص گردید که بیشترین فراوانی مایوفونا در موادآلی با مقادیر متوسط 4 تا 8 درصد دیده می شود. همچنین یک رابطه منفی بین مقادیر سیلت و فراوانی مایوفونا وجود داشته است.