مدلسازی مکانی و اولویت‌بندی مناطق مستعد جهت احداث بیمارستان با استفاده از تحلیل-های تصمیم‌گیری چند معیاره مبتنی بر سیستم اطلاعات مکانی (مطالعۀ موردی: منطقۀ 5 تهران)

Abstract

بیمارستان‌ها از مراکز خدماتی ضروری مورد نیاز بشرند که نقش آن‌ها در سلامت جامعه و شهروندان بسیار حائز اهمیت است. یکی از موضوعات مهم مربوط به بیمارستان‏ها در شهرهای توسعه‏یافته تعیین مکان مناسب و بهینه جهت احداث آن‌هاست. در این پژوهش، به منظور تعیین مکان بهینة احداث بیمارستان، از تلفیق دیدگاه خبرگان و سیستم‏های اطلاعات مکانی و تصمیم‏گیری چندمعیاره استفاده شد. بدین منظور ابتدا دوازده معیار، به منظور مدل‌سازی مکانی مناطق مستعد احداث بیمارستان، انتخاب و سپس وزن هر یک از معیارها با استفاده از روش وزن‏دهی فرایند تحلیل شبکه (ANP) محاسبه شد. در ادامه، نقشة مناطق مستعد و غیر مستعد احداث بیمارستان تهیه و یازده سایت در مناطق مستعد انتخاب شد. در مرحلة بعد، بار دیگر وزن هر یک از معیارها با استفاده از روش وزن‏دهی اهمیت معیارها از طریق همبستگی بین معیارها (CRITIC)، تعیین شد. پس از آن، با استفاده از تلفیق روش‏های وزن‏دهی ANP و CRITIC با روش‏های تصمیم‏گیری چندمعیارة ارزیابی بر اساس فاصله از راه‏حل میانگین (EDAS) و ویکور (VIKOR) مکان‏های کاندید رتبه‏بندی شدند. نتایج مدل‌سازی مکانی نشان داد نیمة غربی منطقه جهت احداث بیمارستان جدید از تناسب بسیار بیشتری نسبت به سایر مناطق برخوردار است. بر اساس نتایج روش ANP معیار فاصله از بیمارستان‏ها و بر اساس نتایج روش CRITIC معیار ریسک آسیب‏پذیری لرزه‏ای مهم‌ترین معیار در تعیین مکان بهینة بیمارستان بودند. بر اساس نتایج رتبه‏بندی روش‏های CRITIC-EDAS، CRITIC-VIKOR، و ANP-EDAS سایت شمارة 1 و بر اساس نتایج روش ANP-VIKOR سایت شمارة 8 مناسب‏ترین مکان جهت احداث بیمارستان جدید بودند. با توجه به نتایج ارزیابی سایت‏ها توسط کارشناسان، روش‏های CRITIC-EDAS و CRITIC-VIKOR از صحت بالاتری در انتخاب مکان بیمارستان برخوردارند.