تاثیر انواع بیوچار غنی شده بر قابلیت استفاده و توزیع شکل‌های معدنی فسفر در خاک‌ شور اطراف دریاچه ارومیه

Abstract

به­منظور کاهش مشکلات مصرف بیوچار در خاک­های آهکی، با تغییر خواص سطحی بیوچار سیب وانگور به­وسیله انواع اسیدها، در یک آزمایش انکوباسیون فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با 6 تیمار شامل (بیوچار غنی شده با اسیدفسفریک-خاک فسفات (BC-H3PO4-RP)، اسید هیدروکلریک-خاک فسفات (BC-HCl-RP) و خاک فسفات (BC-RP)، بیوچار معمولی (BC)، کود فسفاته (TSP) و شاهد (Cont)) و 2 نوع خاک آهکی با قابلیت هدایت الکتریکی مختلف (2=S1 و 15= S2 دسی­زیمنس بر متر)، تاثیر انواع بیوچار غنی شده بر توزیع اشکال معدنی فسفر در خاک­های شور اطراف دریاچه ارومیه بررسی شد. فسفر اولسن، pH و اجزاء فسفر معدنی در زمان­های 7، 30 و 60 روز انکوباسیون اندازه­گیری و از لحاظ آماری تحلیل گردید. بر اساس نتایج، تیمارهای BC-HCl-RP و BC-H3PO4-RP به­طور متوسط pH خاک S1 و S2 را به­ترتیب 5/0 و 1 واحد کاهش دادند. تیمارهای BC-H3PO4-RP و BC-HCl-RP فسفر اولسن خاک S1 را از 7/6 میلی­گرم در کیلوگرم خاک به­ترتیب به 3/57 و 5/55 و در خاک S2 از 4/7 به 3/71 و 62 میلی­گرم در کیلوگرم خاک افزایش دادند. بیوچارهای غنی شده توزیع و مقدار اشکال فسفر معدنی خاک­ها را به­طور معنی­دار تغییر دادند. به­طوریکه تیمارهای BC-H3PO4-RP و BC-HCl-R مقدار دی­کلسیم فسفات خاک S1 را به­ترتیب 9/2 و 6/2 برابر و خاک S2 را به­ترتیب 06/1 و 97/0 برابر افزایش دادند. در مقابل مقادیر اکتاکلسیم­فسفات، فسفات­های­آلومینیوم و آپاتیت به­طور معنی­دار کاهش یافت. فسفر اولسن با دی کلسیم فسفات، آپاتیت و فسفر پیوندشده با آهن همبستگی معنی­دار داشت و احتمالا در عصاره­گیری فسفر اولسن، فـسفر از این اجزاء معدنی آزاد می­شود. بنابراین می­توان گفت استفاده از بیوچار غنی­شده باعث می­شود فسفر برای مدت طولانی در فاز لبایل و قابل جذب برای گیاه باقی بماند. از اینرو می­تواند به بهبود تغذیه فسفرگیاه، کاهش تنش شوری و رفع مسائل مصرف بیوچار معمولی در این خاک­ها کمک کند.