رویکرد متکلمان امامیه در بغداد به معتزلیانِ شیعه شده (با تأکید بر سیدمرتضی، ابن راوندی و ابوعیسی وراق)

Abstract

<br /> معتزلیانِ شیعه شده از جریانهای فرهنگساز در سیر تفکر امامیه در سده های سوم و چهارم هجری هستند که مقایسه آنان با میراث کلامی متکلمان امامیه در بغداد میتواند به بازشناسی جایگاه و نقش آنان در تاریخ فکر شیعه کمک کند. نوشتار حاضر میکوشد تا از طریق بازخوانی گزارشهای موجود در آثار نوبختیان، شیخ مفید و سیدمرتضی، نوع مواجهه اینان با ابوعیسی وراق و ابن راوندی از دو جنبه شخصیتی و علمی تحلیل کرده و با تبیین داوری متکلمان بغدادی درباره معتزلیان شیعه شده، جایگاه آنان را ترسیم کند. همچنین در نگاهی کلانتر سعی میکند با نشان دادن سیر تحول کلام امامیه از سده سوم تا پنجم به بازسازی صحنه های از تاریخ کلام شیعه بپردازد. نتیجه این تحقیق نشان میدهد که نمیتوان در میراث برجای مانده از متکلمان امامیه در بغداد درباره ابوعیسی وراق و ابن راوندی مواضع یکسانی را مشاهده کرد؛ اگرچه دربحث امامت نشانه هایی از همسونگری وجود دارد.