الگوی حکمرانی خوب از دیدگاه نهج‌البلاغه: ‌گامی در جهت تبیین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

Abstract

حکمرانی خوب مبحثی است که در دهه‌های اخیر توجه محافل علمی را به خود جلب کرده است. تحقیقات بیان می‌دارند متناسب با مقتضیات کشورها (عوامل سیاسی، فرهنگی و مذهبی) الگوی حکمرانی خوب توسعه می‌یابد. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی حکمرانی خوب از دیدگاه نهج‌البلاغه، به‌عنوان گامی در جهت تبیین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت انجام شده است. این پژوهش با رویکردی کیفی، با استفاده از استراتژی مفهوم‌سازی داده‌بنیاد به بررسی شاخص‌های حکمرانی خوب از دیدگاه حضرت علی(ع) در قالب خطبه‌ها و نامه‌های نهج‌البلاغه پرداخته است و سپس با ارائه الگویی با عنوان حکمرانی کریمه، آن را با الگوهای رایج حکمرانی خوب مقایسه می‌کند؛ بدین‌ترتیب که بخش‌هایی از نهج‌البلاغه که براساس کلیدواژه‌های مرتبط با حکمرانی انتخاب شدند، در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند که دستاورد آن، برداشت 606 کد، 86 مفهوم و 24 مقوله بود. نتایج نشان داد رفتار فاضله به‌عنوان پدیدۀ محوری و در تعامل با عوامل دیگر موجد حکمرانی کریمه به‌عنوان الگوی حکمرانی خوب از دیدگاه نهج‌البلاغه است. شیوۀ تعامل این عوامل در مدل نهایی تحقیق نشان داده شده است.