نقش فرهنگی دولت از منظر امام خمینی ره

Abstract

دولت در حوزه‌ فرهنگ چه نقش یا نقش‌هایی باید ایفا کند؟ بخشی از پاسخ به این پرسش، تابع ایدئولوژی حاکم بر نظام‌های سیاسی است. در این راستا، می‌توان چارچوب‌های فکری و دیدگاه‌های اساسی نظام‌های سیاسی را بررسی کرد که در اسناد بالادستی آنها چون قانون اساسی یا دیدگاه‌های رهبران آنها به‌اجمال یا تفصیل، بیان شده است. مقاله‌ حاضر در پی پاسخ به پرسش طرح‌شده در چارچوب نظام جمهوری اسلامی، دیدگاه‌های امام راحل (ره) را محور قرار داده؛ چراکه ایشان به‌عنوان مؤسس جمهوری اسلامی، افزون بر نظریه‌پردازی، طراحی ساختاری و هدایت و رهبری آن را نیز بر عهده داشته یا در ‌فرایندهای آن نقش داشته و بنابراین رجوع به اندیشه‌ ایشان، در تعیین دامنه‌ها و حوزه‌های نقش‌آفرینی نهادهای نظام، ضرورتی گریزناپذیر است. در این خصوص، دیدگاه‌های امام در دو کتاب ولایت فقیه و صحیفه، که هر دو شأنیت بیان و تبیین موضوعات سیاسی و مدیریت جامعه را دارند و اولی عمدتاً ناظر بر اندیشه‌‌‌ حکومتی، و دومی شامل اندیشه‌های فرهنگی ایشان است، با روش تحلیلی، مطالعه و کاوش شده است. تحلیل اطلاعات مندرج در متون مورد بررسی، بر پنج مفهوم محوری، به‌عنوان نقش‌های دولت اسلامی در ‌حوزه‌ فرهنگ دلالت دارد که عبارت‌اند از: تعریف و تحدید مفهومی فرهنگ، هدایت و راهبری فرهنگ، جامعه‌محورسازی فرهنگ، سیاست‌گذاری فرهنگی و نظارت و پایش فرهنگی