اثر تغییرات سنجه‌های سیمای سرزمین بر کیفیت آب تالاب بین‌المللی انزلی

Abstract

در مطالعه‌های مدیریت منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی، بررسی آلودگی و گسترش آن‌ها در مناطق تحت تاثیر منبع آلاینده از موضوع‌‌های بسیار مهم است. یکی از اثرات محیط‌زیستی تغییر کاربری اراضی، تاثیر مستقیم آن بر کیفیت آب‌های سطحی است؛ بنابراین، دانستن چگونگی اثر الگوی مکانی و نحوه چیدمان‌کاربری‌های مختلف اراضی بر کیفیت آب به منظور تعیین بهترین فعالیت‌های مدیریتی بسیار حایز اهمیت است. در این راستا اثر الگوی‌ مکانی و تغییرات شش طبقه کاربری اراضی کشاورزی و مرتع، شهر و روستا، دریا، آب، باغ وجنگل‌، پوشش گیاهی سطح وکناره آب‌، در مقیاس سیمای سرزمین بر کیفیت آب تالاب انزلی ‌(یکی از مهم‌ترین تالاب‌های ایران)، مورد بررسی قرار گرفت. سنجه‌های سیمای سرزمین در این مطالعه شامل درصد مساحت لکه‌، تعداد لکه، تراکم لکه، حاشیه کل، تراکم حاشیه، مساحت کلاس‌کاربری و بزرگ‌ترین لکه و پارامترهای کیفیت آب شامل COD، NO₃، COD، P و BOD₅ بود. پردازش تصاویر ماهواره‌ای در محیط <em>IDRISI</em> ‌و محاسبه سنجه‌های مربوطه با استفاده از نرم‌افزار‌ Fragstates صورت گرفت. این مطالعه در بازه 28 سال (1364 و 1392) انجام شده است .نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که کیفیت آب‌ تالاب به طور قابل توجهی از مساحت و الگوی مکانی کاربری کشاورزی و مرتع متاثر شده است. افزایش حاشیه کاربری کشاورزی و مرتع‌ اثر منفی بر کیفیت آب‌ بالاخص NO₃ و BOD₅ داشته است. به طورکلی نتایج حاصل از تغییرات سنجه‌های مذکور متناسب با پارامترهای کیفی آب، تجزیه و تخریب سیمای سرزمین تالاب بین‌المللی انزلی را نشان داد.