بررسی الگوی مکانی پارکها در بیستودو منطقه تهران توسط سنجههای سیمای سرزمین

Abstract

اهمیت فضایسبز در محیط شهری بهویژه در شهرهای بزرگ و صنعتی، تا آن حد است که بهعنوان یکی از شاخصهای توسعهیافتگی جوامع<br />مطرح و در عین حال معیاری برای ارتقای کیفیت زندگی محسوب میشود. از اینرو، توزیع و پراکنش متعادل آن در سطح شهر از اهمیت ویژهای<br />برخوردار است. در پژوهش حاضر، سعی شده است تا با مطالعه نحوه ترکیب و توزیع مکانی انواع پارکها که از جمله مهمترین فضاهای سبز<br />شهری محسوب میشوند، بحثی فراتر و کاملتر از سطح و سرانه در مورد پارکها مورد تحلیل واقع شود. برای اینمنظور، ابتدا نقشه پارکها و<br />مرز مناطق بیستودو گانه شهر تهران، با استفاده از اطلس رقومی بوستانهای شهر تهران، بهکمک نرمافزارهای ArcMapو IDRISIتهیه<br />شده است، پارکها در سه دسته محلهای، ناحیهای و منطقهای گروهبندی شدند. سپس، بهکمک سنجههای منتخب سیمایسرزمین (شامل: سطح<br />بر اساسه، تعداد لکه، تراکم لکه، درصد مساحت از سیمایسرزمین، میانگین سطح لکه، سنجه بزرگترین لکه، سنجه شکل سیمایسرزمین،<br />میانگین فاصله اقلیدوسی نزدیکترین همسایه، میانگین سنجه شکل لکه، تنوع شانون، تنوع سیمپسون تغییر یافته، یکنواختی شانون، یکنواختی<br />سیمپسون تغییریافته) اطلاعاتی در زمینه الگوی مکانی پارکهای شهر تهران بهصورت کمی و با استفاده از نرمافزار Fragstatsحاصل شد و<br />نحوه ترکیب و توزیع فضایی، وسعت و پیوستگی پارکها مورد ارزیابی قرار گرفت. ابتدا، مناطق بیستودوگانه از لحاظ وضعیت هر یک از<br />معیارهای پارک و سپس از لحاظ کلیه پارکهای موجود در آن صرفنظر از معیار پارک، مورد مطالعه قرار گرفت. در مجموع، پارکهای موجود در<br />مناطق یک، هفده، چهارده، بیستویک، بیستودو الگوی مکانی مشخصی را بهترتیب از لحاظ گسستگی، ارتباط، تنوع، یکنواختی و چیرگی نشان<br />داد. همچنین پارکهای محلهای در منطقه ده و بیست بهترتیب بیانگر بیشترین چیرگی و ارتباط و پارکهای ناحیهای منطقه نوزده دارای<br />بالاترین چیرگی و ارتباط بود. پارکهای منطقهای در منطقه پانزده از بیشترین ارتباط برخوردار بود. به طورکلی، نتایج کمی بهدست آمده از<br />محاسبه سنجهها در سه دسته معیار و در مناطق بیستودو گانه، بیانگر الگوی مکانی مطلوبتر در پارکهای محلهای و در مقابل نامناسبترین<br />وضعیت در پارکهای منطقهای است.