ارزیابی اثرات محیط‌زیستی اکوتوریسم در مناطق حفاظت شده

Abstract

اکوتوریسم یک واقعیت انکارناپذیر از زندگی مدرن به شمار می‌‌آید، که می‌‌تواند آثار مثبت و منفی زیادی بر روی محیط‌زیست برجای بگذارد. امروزه پارک‌‌ها و مناطق حفاظت‌‌شده، کانونی برای اجرای فعالیت‌‌ها‌‌ی تفرجی محسوب می‌‌شوند و با وجود محدودیتی که درون ساختار تفرج و گردشگری اعمال می‌‌شود، اما بیشتر شبکه راه‌‌ها، گذرگاه‌‌ها، جاده‌‌ها، نگهبانی‌‌ها، اردوگاه‌‌ها و سایر تسهیلات هر یک دارای اثراتی هستند. اکوتوریسم بیشتر اثرات مستقیمی بر روی خاک، پوشش گیاهی، حیات‌وحش، منابع آبی، کیفیت هوا، سروصدا، وضعیت اجتماعی، اقتصادی، تغییرکاربری و پوشش زمین در بر دارد. با توجه به نیاز روزافـزون انـسان بـه طبیعـت و گردشگری و اثرات نامطلوب استفاده‌‌ی بیش از حد بر محیط‌‌زیست، لازم است که فرایند ارزیابی اثرات محیط‌‌زیستی⁽¹⁾ در تعیین اثرات بالقوه گردشگری در مناطق حفاظت‌‌شده به کار گرفته شود. این تحقیق با هدف بررسی اثرات ‌‌محیط‌‌زیستی حاصل از توسعه‌‌ گردشگری در مناطق حفاظت‌‌شده تهیه و تنظیم گشته است، که به عنوان یک نتیجه کلی می‌‌توان گفت، گردشگری و بازدید از مناطق بکر و حفاظت شده، بدون در نظر داشتن ظرفیت برد اکولوژیکی، ممکن است سبب فشردگی و فرسایش خاک، کاهش پوشش گیاهی، آشفتگی حیات‌وحش و غیره شود. سرانجام این روند، به کاهش ارزش‌‌های حفاظتی، تقاضا و رضایتمندی گردشگران منتهی می‌‌شود. بنابراین گردشگری در مناطق حفاظت شده هم به عنوان یک تهدید و هم به عنوان فرصتی برای حفظ طولانی مدت گونه‌‌ها و این مناطق تلقی می‌‌شود.