بررسی مدل اشغال مرال (Cervus elaphus) در زیستگاه‌های جنگلی هیرکانی (مطالعه موردی: پارک‌ملی گلستان)

Abstract

<strong>بررسی مدل اشغال مرال </strong><strong> (<em>Cervus elaphus</em>)</strong><strong>در زیستگاه‌های جنگلی هیرکانی </strong> <strong>(مطالعه موردی: پارک ‌ملی گلستان</strong><strong>)</strong> <strong> </strong> <strong> </strong> حسین وارسته مرادی<strong>^*1</strong>، طاهر سعدی‌زاده<strong>²</strong>، محمود صوفی<strong>³</strong> <strong></strong> 1 دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران 2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران 3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد محیط‌زیست، ایران

(تاریخ دریافت: 05/11/1395؛ تاریخ تصویب: 09/07/1397) <strong> </strong>

<strong>چکیده</strong> حفظ تنوع‌زیستی یکی از اهداف اصلی حفاظت و مدیریت حیات‌وحش است و نابودی زیستگاه یکی از بزرگترین تهدیدها برای تنوع‌زیستی سراسر جهان شناخته شده است. گوزن‌ها دارای گونه‌های مختلفی در جهان هستند که در ایران فقط سه گونه از این خانواده وجود دارد و بزرگ‌ترین آن مرال است‌‌. این گونه جز گونه‌های پرچم‌دار محسوب می‌شود و بررسی وضعیت حفاظتی این گونه برای مدیریت اکوسیستم حایز اهمیت است. در پژوهش حاضر، مدل اشغال مرال در پارک‌ملی گلستان مورد بررسی قرار گرفت. عمده‌ترین اهداف انجام این پژوهش، بررسی مدل اشغال مرال و عوامل موثر بر میزان اشغال این گونه و تعیین مقدار اشغال مرال در گستره زیستگاه بود. در این تحقیق، منطقه مورد مطالعه بر پایه نقشه‌های GIS و با استفاده از ابزار هاوتس‌تولز به شبکه‌های 3×3 کیلومتری تقسیم شد. اندازه هر شبکه با فرض میزان جابه‌جایی گونه موردنظر انتخاب‌ شد. درون هر شبکه سه ترانسکت خطی (هر یک از تراسکت‌ها به طول 500 متر) با جهت شمالی-جنوبی و به‌صورت تصادفی سیستماتیک انتخاب شد. تاثیر نُه متغیر با میزان اشغال بررسی شد. نتایج نشان داد که مقدار اشغال 87/0 و نرخ کشف 81/0 بود. هم‌چنین، از بین نُه متغیر بررسی شده، چهار متغیر شامل فاصله از جاده، تنوع گونه‌های درختی، غنای گونه‌های درختی و فاصله از زمین‌های کشاورزی به‌عنوان موثرترین عوامل در نرخ اشغال و نرخ کشف مرال شناخته شد.

<strong>کلید واژه‌ها:</strong> تنوع زیستی، مرال، مدل اشغال، پارک ‌ملی گلستان، هیرکانی

<strong> </strong>

^*نویسنده مسئول: Email: hvarasteh2009@yahoo.com