بررسی تاثیر خشکسالی بر روند تغییرات پوشش گیاهی بین ‌‌سال‌های 1377 تا 1389 با استفاده از تصاویر ماهواره لندست و شاخص SPI (مطالعه موردی: دشت بیرجند)

Abstract

پوشش‌گیاهی یکی از ‌شاخص‌های اساسی در حیات اکولوژیکی محیط‌زیست می‌باشد که به طور مستقیم با شرایط رطوبتی منطقه در ارتباط است. مقایسه پوشش‌گیاهی در دو دوره زمانی با شرایط رطوبتی مختلف در یک منطقه به خوبی ‌می‌تواند میزان تنش خشکی ناشی از وقوع یک دوره خشکسالی را بر مجموعه پوشش سبز یک منطقه روشن سازد. هدف این تحقیق بررسی تغییرات به وجود آمده در پوشش‌گیاهی دشت بیرجند طی ‌خشکسالی‌های اخیر بود؛ که به کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی، سنجش‌از‌دور و شاخص خشکسالی SPI انجام شد. برای انجام این تحقیق از داده‌های حاصل از نمونه‌برداری‌‌های صحرایی از درصد تراکم تاج پوشش‌گیاهی منطقه و داده‌های بارندگی و تصاویر سنجنده TM ماهواره لندست مربوط به ‌سال‌های 1377 و 1389 استفاده شد. کلیه عملیات پیش پردازش و پردازش تصاویر ‌ماهواره‌ای، ساخت ‌شاخص‌های گیاهی و انجام فرآیند آشکارسازی تغییرات در محیط نرم‌افزار‌های اردس 2/9 و ادریسی کلیمانجارو 14، و برای برقراری رابطه رگرسیونی بین درصد تاج پوشش ‌گیاهی و مقادیر ‌شاخص‌ها از نرم‌افزار Spss استفاده شد. در بین ‌شاخص‌های گیاهی، شاخص MSAVI₂بالاترین رابطه رگرسیونی را نشان داد و از این شاخص برای تهیه نقشه درصد تاج پوشش‌ گیاهی در ‌‌سال‌های مورد مطالعه استفاده شد. با استفاده از رویه آشکارسازی تغییرات به روش پس از طبقه‌بندی، تغییرات رخ داده در درصد تاج پوشش‌ گیاهی منطقه مشخص شد. نتایج نشان داد که پوشش‌ گیاهی منطقه شدیداً تحت تاثیر خشکسالی قرار دارد به طوری که بر اثر ‌خشکسالی‌های رخ داده از سال 1377 تا 1389 در 29 درصد از منطقه کاهش درصد تاج پوشش ‌گیاهی رخ داده است.