ارزیابی توان اکوتوریسم شهرستان بیرجند بر اساس طراحی سناریو و الگوریتم Fuzzy_OWA

Abstract

مقاله حاضر، کاربرد ارزیابی چند معیاره را برای آنالیز تناسب اراضی شهرستان بیرجند که با وسعتی حدود 391900هکتار، در مرکز استان<br />خراسان جنوبی واقع شده است، نشان میدهد. شهرستان بیرجند که از سال 1333مرکز استان خراسان جنوبی شده است، بهعنوان مرکز<br />تمرکز جمعیتی استان دارای پتانسیلهای مناسب جهت توسعه کاربری گردشگری است که تاکنون کاری درخور برای آن انجام نشده است.<br />فعالیتهای گردشگری بدون برنامهریزی و مدیریت صحیح، میتواند بر کیفیت و ویژگیهای مناطق گردشگری اثر منفی داشته باشد.<br />بنابراین، در این راستا نیاز به ارزیابی توان و برنامهریزی صحیح و اصولی بر مبنای توسعه پایدار ضروری است. برای دستیابی به این هدف<br />اولین گام آنالیز تناسب زمین است، زیرا یک مکانیابی مناسب، محصول یک آنالیز تناسب صحیح میباشد. در این تحقیق، پارامترهایی<br />مانند: شیب، جهت، خاک، کاربری اراضی، فاصله از بناهای تاریخی، فاصله از منابع آبی، فاصله از جاده، فاصله از مراکز شهری و روستایی<br />بهکار گرفته شدند و با استفاده از مدل WLCو AHPترکیب و بر طبق مدل OWAو کمیتسنجهای فازی با یکدیگر تجمیع شدند. در<br />نقشههای نهایی تناسب بهدست آمده برای کمیتسنجهای فازی که شامل 1سناریو (حداقل یکی، اندکی، اغلب، نصف، اکثرا،ً تقریباً همگی<br />و همگی) مقدار دقّت کلی در مقایسه با روش WLCبه ترتیب 31/91 ،90/12 ،31/91 ،31/01 ،13/33 ،13/03و 10/20درصد بهدست<br />آمد. با توجه به توانهای محیطی منطقه، پهنههای دارای قابلیت اکوتوریسم در هفت سناریوی مورد اشاره تعیین شدند. سناریوهای اول و<br />هفتم به دلیل اینکه در انتخاب مکان مساعد حالت بیشینه و کمینه دارند، نسبت به سایر سناریوها دقت کمتری دارند. نتایج ارزیابی نشان<br />میدهد که روش OWAمنطبق بر کمیتسنج فازی ( Manyسناریوی پنجم) بیشترین دقت ( )%90/12را دارد، بهترین نتیجه را دارا میباشد. در<br />این سناریو، به ترتیب 31011 ،19101 ،19091 ،22112و 31139هکتار از مساحت محدوده مورد مطالعه در کلاسهای بسیار نامناسب، نامناسب،<br />متوسط، مناسب و بسیار مناسب قرار دارد. بنابراین، محدودة مورد مطالعه برای اکوتوریسم به نسبت مناسب است. بر اساس یافتههای این پژوهش، با<br />توجه به وجود مفهوم جدیدی در مدل OWAبه نام وزنهای ترتیبی این روش انعطافپذیری و پتانسیل بالایی در مدلسازی مسایل پیچیده<br />تصمیمگیری دارد.<br />