بررسی کانی شناسی و ژئوشیمی طوفان‌‌های گرد و غبار در استان خوزستان (مطالعه موردی: شهرستان دزفول)

Abstract

گرد و غبار یکی از مهم‌‌ترین منابع آلاینده هوا در شهرستان دزفول است. با توجه به عدم شناخت کافی از ‌ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی ذرات تشکیل دهنده گرد و غبار در این ناحیه، لزوم انجام یک مطالعه جامع و سیستماتیک بر روی این پدیده کاملا احساس می‌شود. امروزه علاوه بر تعیین شاخص‌‌های ژئوشیمیایی ذرات گرد و غبار به منظور تعیین منشا احتمالی ذرات، بررسی ‌ویژگی‌های محیط‌زیستی عناصر اصلی و ردیاب موجود در این ذرات و نقش آن‌‌ها در آلودگی محیط‌زیستی نیز حایز اهمیت است. بنابراین، هدف از این تحقیق بررسی ‌ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی، توزیع اندازه و شکل ذرات گرد و غبار بر فراز شهرستان دزفول و شناسایی منابع طوفان‌‌های گرد و غبار است. نتایج حاصل از مطالعه‌های XRD و SEM نشان می‌دهد که کانی‌‌های اصلی موجود در گرد و غبار خوزستان، کانی‌‌های کربناته (کلسیت) و سیلیکاته (کوارتز) هستند. نتایج آنالیز ICP<strong><em>-</em></strong>OES نمونه‌های گرد و غبار موجود در این شهرستان نشان می‌‌دهد که میزان فلزات سنگین مانند روی، مس، سرب، کروم، نیکل در این نمونه‌‌ها بیشتر از میزان طبیعی است. همچنین بررسی تغییرات سالیانه و فصلی پارامترهای هواشناسی و ارتباط آن‌‌ها با رخداد طوفان‌‌های گرد و غبار بیانگر تطابق ما بین رخداد روزهای همراه با گرد و غبار و درجه حرارت و میزان بارش در فصل تابستان است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد، منشا احتمالی این ذرات از کشورهای همسایه در جنوب غرب ایران و همچنین بخش‌‌های مرکزی و غرب استان خوزستان است.