تعیین روند تغییر دمای خاک در اقلیم‌های مختلف استان کرمانشاه

Abstract

تعیین روند تغییر دمای خاک، به دلیل ارتباط تنگاتنگ با مدیریت پایدار کشاورزی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این تحقیق، به منظور بررسی روند تغییر دمای خاک سه ایستگاه کنگاور، کرمانشاه و سرپل‌ذهاب که دارای اقلیم‌های مختلف هستند، سری داده‌های روزانه دمای خاک 25 ساله (1993 تا 2018) این ایستگاه‌ها، از سازمان هواشناسی کشور اخذ شد. با استفاده از میانگین‌های روزانه دمای خاک، میانگین‌های دوره گرم سال (بهار و تابستان)، دوره سرد سال (پاییز و زمستان) و سالانه بر اساس تقویم شمسی، تنظیم و محاسبه شدند. از دو آزمون من-کندال و تخمینگر شیب سِن، برای تحلیل روند دمای خاک در سطوح اطمینان 95% و 99%، استفاده شد. تحلیل سری داده‌های ایستگاه‌ سینوپتیک کنگاور، حاکی از وجود روند افزایشیِ معنی‌دار در دمای خاک توسط هر دو آزمون بود. در ایستگاه کرمانشاه، علیرغم صعودی بودن مقادیر دمای خاک در همه اعماق موردنظر، معنی‌داری در روند میانگین سالانه دمای خاک مشاهده نشد. ایستگاه سرپل‌ذهاب نیز هیچ‌گونه روندی را نشان نداد. در ایستگاه‌های کنگاور و کرمانشاه، روند افزایش دمای قسمت‌های سطحی خاک، مقدار بیشتری را نشان داد که به دلیل تأثیرپذیری بیشتر بین دمای سطح خاک و دمای هوا است. متوسط افزایش دمای عمق 5 سانتیمتری خاک برای ایستگاه کرمانشاه 04/0 درجه سلسیوس در سال و ایستگاه ‌کنگاور 1/0 درجه سلسیوس در سال برآورد شدند. افزایش میانگین سالانه دمای خاک ایستگاه‌های دارای روند افزایشی، عمدتاً ناشی از ذخیره‌سازی گرما، در دوره گرم سال تشخیص داده شد.