تعیین نیاز آبی تالاب انزلی بر اساس شاخص‌های اکولوژیکی-گردشگری در چارچوب IWRM

Abstract

تالاب‌ها به­عنوان مهم­ترین اکوسیستم‌های آبی علاوه بر دارا بودن ارزش‌های متعدد زیست‌بومی، خدمات بسیاری را در اختیار جوامع محلی قرار داده‌اند. تعیین مقدار آب مورد نیاز جهت حفظ هم­زمان ارزش‌های زیست‌محیطی و اقتصادی-اجتماعی ذینفعان تالاب، با توجه به نقش کلیدی آب در کارکردهای وابسته به اکوسیستم‌های آبی ضروری می‌باشد. به­طور معمول در محاسبه نیاز آبی اکوسیستم‌های تالابی، مسائل اقتصادی-اجتماعی کمتر درنظر گرفته می‌شود ولی در رویکردهای جامع درچارچوب IWRM در کنار مباحث هیدرولوژیکی و اکولوژیکی، موضوعات اقتصادی-اجتماعی که با معیشت جوامع انسانی مرتبط هستند نیز درنظر گرفته می‌شود. در پژوهش حاضر تالاب بین­المللی انزلی به­عنوان مطالعه موردی انتخاب شد و مقدار عمق و حجم مورد نیاز تالاب جهت مقاصد گردشگری با استفاده از یک روش ترکیبی که از روش‌های هیدرولوژیکی، اکولوژیکی و اقتصادی-اجتماعی استفاده می‌نماید‌‌، تعیین گردید. در این روش، در ابتدا تمامی خدماتی که تالاب برای ذینفعان محلی فراهم می‌کند با انجام مصاحبه حضوری، مشاهده و مرور منابع شناسائی گردید و نشان داده شد که در مباحث اقتصادی-اجتماعی، گردشگری )قایقرانی( یکی از مهمترین فاکتورها در تعیین نیاز آبی تالاب می‌باشد. در مرحله بعد، شناسائی محل‌های استقرار تعاونی‌ها و اسکله‌های قایقرانی انجام شد و با انتخاب شاخص‌های اکولوژیکی-گردشگری، مسیرهای بهینه جهت حرکت قایق‌های موتوری به سمت این مکان‌ها شناسایی گردید. با تخمین عمق آب مورد نیاز جهت حرکت قایق‌ها، حجم آب لازم برای نیاز آبی گردشگری در تالاب انزلی برابر با 130 میلیون مترمکعب برآورد گردید که 50 میلیون مترمکعب بیشتر از حجم کنونی تالاب و به همین اندازه کمتر از حداقل نیاز اکولوژیکی تالاب می‌باشد.