اثر شرایط رطوبتی خاک بر برخی صفات کمی و خوش‌خوراکی کاکتوس علوفه‌ای (Opuntia ficus indica L.) در منطقه دشت ذهاب

Abstract

گیاهان علوفه­ای از مهمترین گیاهان زراعی زیر کشت در جهان به­شمار می­آیند، زیرا این گیاهان علوفه میلیون­ها دام را در جهان تأمین می­نمایند که این دام­ها نیز به نوبه خود غذای میلیون­ها انسان هستند. به‌منظور ارزیابی تأثیر سطوح تنش خشکی بر برخی صفات زراعی و خوش‌خوراکی کاکتوس علوفه‌ای، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دشت ذهاب در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی شامل؛ چهار تیمار تامین آب به میزان 56، 24، 15 درصد وزن خشک گیاه و شرایط دیم با سه تکرار در دو سال 1396 و 1397 اجرا شد. نتایج نشان داد که اثر تنش خشکی در هر دو سال آزمایش بر میزان کاهش طول و عرض پد در تیمار تنش متوسط (به‌ترتیب 34/23 و 28/18 میلی‌‌متر) در مقایسه با تیمار آبیاری نرمال (به‌ترتیب 17/23 و 18/20 میلی‌‌متر) از نظر آماری معنی‌داری نشد. بیشترین علوفه‌تر در تیمار بدون تنش در هر دو سال آزمایش حاصل شد (به‌ترتیب 46/65 و 88/64 تن در هکتار) و این در حالی بود که در تیمار تنش متوسط نیز 04/60 تن علوفه‌تر در هکتار تولید شده بود. بیشترین وزن علوفه‌خشک نیز در تیمار بدون تنش در سال اول آزمایش حاصل شد، که با تیمار تنش متوسط اختلاف معنی‌داری نداشت. نسبت غلظت عناصر در پدهای جوان به پدهای یکساله و دوساله برای عناصر فسفر 4/23 و 43/33 درصد، برای پتاسیم 14/0 و 48/21 درصد، برای کلسیم 47/2 و 55/21 درصد و برای سدیم 01/66 درصد بود. نتایج نشان داد که کم‌آبیاری باعث افزایش تجمع عناصر و خوش‌خوراکی علوفه شد.بیاری باعث آبی همچنین، علوفه خشک و علوفه تر همبستگی مثبت و معنی‌داری با طول و عرض پد، و میزان خوشخوراکی نشان دادند. بنابراین، می­توان با اعمال تنش خشکی متوسط، به علوفه مشابه با تیمار آبیاری نرمال دست یافت. کاکتوس‌ علوفه‌ای با داشتن کارایی بالا در تبدیل آب به ماده خشک، علوفه قابل توجهی را تولید کرده و به احیای پوشش‌های گیاهی سازگار با شرایط کم‌آبی کمک زیادی می­کند.