بررسی اثر سمیت مزمن علف‌کش آترازین (Atrazine) بر روند تجمع‌پذیری آن در فیله‌ی ماهی شیربت (Barbus grypus)

Abstract

علف­کش آترازین یکی از مهمترین آلاینده­های اکوسیستم­های آبی است. یکی از بزرگترین مزارع نیشکر خاور میانه در استان خوزستان می­باشد که این سم در مراحل کشت این گیاه به وفور مصرف می­شود. لذا هدف این تحقیق در وهله اول محاسبه سمیت حاد آترازین در ماهی شیربت (<em>Barbus grypus</em>)، و سپس اثر سمیت مزمن این سم بر روند تجمع زیستی آن در فیله­ی این ماهی می­باشد. برای تعیین سمیت حاد این سم از روش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، استفاده گردید غلظت نیمه کشنده (LC₅₀) 96 ساعته آترازین در ماهی شیربت با استفاده از نرم­ افزار Probit تعیین شد. سپس180 قطعه ماهی شیربت با میانگین (±SD) وزن 15±102 گرمی به 4 گروه در سه تکرار تقسیم گردیدند. گروه 1، 2 و 3 به ترتیب با غلظت­های 5% (mg l^-125/3)، 10% ( mg l^-15/6) و‎ 20% (mg l^-113) LC₅₀ 96 ساعته آترازین مجاور شدند. گروه 4 نیز بدون مجاورت با سم به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شد. دوره‎ی مجاورت 21 روز بوده و در روزهای صفر، 7، 14 و 21 نمونه­برداری انجام گرفت. نتایج نشان داد آترازین در ماهی شیربت سبب سمیت شده و این سمیت با افزایش غلظت و نیز مدت مجاورت افزایش می‎‎یابد. LC₅₀ 96 ساعته این سم در ماهی شیربت 65 میلی‎گرم در لیتر محاسبه گردید. میزان تجمع­پذیری آترازین در گروه­های 2 و 3 با افزایش طول دوره نمونه­گیری معنی­دار بود. در مجموع با توجه به افزایش معنی­دار تجمع‎پذیری سم آترازین، می­توان نتیجه­گرفت که هنگامی که ماهی شیربت در معرض غلظت های زیاد سم آترازین قرار گیرد منجر به افزایش تجمع پذیری سم در این ماهی می شود.