ارزیابی تغییرات شدت، مدت و دورۀ بازگشت بارش های کوتاه مدت با استفاده از مدل تغییر اقلیم منطقه ای (مطالعۀ موردی: تهران)

Abstract

پدیده تغییر اقلیم و گرمایش جهانی یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های عصر حاضر می‌باشد که چرخۀ هیدرولوژیکی در مقیاس جهانی و منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار داده است. بارش به عنوان یکی از عناصر اقلیمی بطور مستقیم تحت تاثیر افزایش دمای متوسط جهانی قرار گرفته است. یکی از مهم‌ترین اثرات سوء تغییر اقلیم، افزایش وقوع رخدادهای حدی نظیر بارش‌های شدید و متعاقب آن بروز سیل‌های ناگهانی می‌باشد. در پژوهش حاضر در ابتدا وجود روند و جهش در بارش‌های کوتاه مدت مشاهداتی در شهر تهران (ایستگاه سینوپتیک مهرآباد) بررسی گردید. بدین منظور از آزمون من-کندال برای روند و آزمون کیو سام برای جهش در داده‌های بارش 10 دقیقه تا 3 ساعت استفاده شد. یافته‌ها حاکی از وجود روند افزایشی در بارش‌های کوتاه مدت ایستگاه مورد مطالعه در سطح 99 درصد و وقوع جهش اقلیمی در این داده‌ها در سال 1978 می‌باشد. به منظور استفاده از قابلیت‌ ریزمقیاس نمایی دینامیکی در پژوهش حاضر که نیازمند تفکیک مکانی زیاد می‌باشد، از مدل منطقه‌ای PRECIS برای دوره آماری ثبت شده پس از سال جهش و همچنین تحت سناریوهای انتشار A2 و B2 برای آینده و با اعمال یک روش ویژه برای ریزمقیاس نمایی زمانی استفاده به عمل آمد. نتایج حاصل از تحلیل شدت، مدت، فراوانی بارش‌های کوتاه مدت و بررسی IDFهای تولید شده از بارش‌های حدی نشان داد که در آینده دور یعنی دورۀ 2070-2100 مقدار و شدت بارش به میزان قابل توجهی در یک دوره بازگشت معین افزایش می‌یابد. همچنین فراوانی و احتمال وقوع بارش‌های حدی با افزایش قابل توجهی همراه خواهد بود.