ارزیابی خطر بوم‌شناسی نشانگر مولکولی تخلیه فاضلاب (LASs) در رودخانه‌‌ عباس‌آباد همدان

Abstract

این مطالعه با هدف بررسی آلکیل بنزن سولفانات‌های خطی (LASs) به عنوان نشانگرهای مولکولی برای ردیابی ورود آلودگی‌های فاضلاب شهری در رودخانه عباس‌آباد همدان انجام گرفت. نمونه‌برداری در بهار 1398 از نمونه آب رودخانه عباس‌آباد در 17 ایستگاه انجام شد. پارامترهایی همچون دمای آب، (pH)، (EC)، (TDS)، (DO) و (ORP) در محل اندازه‌‌گیری شد. غلظت LAS با دستگاه اسپکتروفتومتر در طول موج nm 650 قرائت و با استفاده از منحنی کالیبراسیون و طول موج جذب شده، غلظت LAS محاسبه شد. ارزیابی ریسک اکولوژیک با محاسبه شاخص RQ انجام شد. نتایج، دامنه غلظت LAS را بین mg/L 65/2-11/0 و با میانگین mg/L 25/1 نشان داد. ورود فاضلاب‌های تصفیه‌نشده کاربری‌های اطراف به داخل رودخانه عباس‌آباد، علت اصلی غلظت زیاد LAS شناخته شد. نتایج ارزیابی ریسک اکولوژیک، ریسک زیاد را در حوضه مورد مطالعه نشان داد. نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن بین LAS و فاکتورهای کیفیت آب، رابطه مثبت بین LAS با شوری، TDS، EC و دما را نشان داد. نتایج مقایسه غلظت LAS بر اساس استاندارد ایران جهت تخلیه به چاه جاذب و مصارف کشاورزی و آبیاری نشان داد در 14 ایستگاه غلظت LAS بیشتر از حد مجاز مصرف برای کشاورزی، آبیاری و تخلیه به چاه جاذب است و در 4 ایستگاه بیشتر از حد مجاز تخلیه شوینده‌ها به منابع آب سطحی است. غلظت LAS در 15 ایستگاه بیشتر از حد مجاز شوینده‌ها در آب آشامیدنی بر اساس استاندارد ایران و WHO بود. این مطالعه سودمندی بررسی LASs را به عنوان شاخصی قدرتمند برای ردیابی غیرمستقیم تخلیه فاضلاب شهری را نشان داد.