شبیه سازی هیدرولوژیکی بارش-رواناب با استفاده از الگوریتم های بارش ماهواره ای اصلاح شده، مطالعه موردی: حوضه سد وشمگیر، گلستان

Abstract

این مطالعه به ارزیابی پتانسیل اطلاعات بارش ماهواره ای برای توسعه مدل معتبر بارش-رواناب جهت تولید اطلاعات هشدار سیلاب در حوضه سد وشمگیر در ایران می پردازد. دو محصول بارش ماهواره ای (TRMM و PERSIANN) مورد ارزیابی قرار گرفتند تا مشخص شود که کدام محصول الگوی بارش واقعی و شدت آن را در حوضه بهتر نشان می دهد. بعد از انجام ارزیابی بر پایه پارامترهای آماری همچون RMSE، MAE، MBE و R2 تخمین های TRMM برای شبیه سازی بارش-رواناب انتخاب شد. در میان شش سال حاوی اطلاعات دبی (2002 تا 2007)، بازه 2002 تا 2004 برای واسنجی و بازه 2005 تا 2007 برای صحت سنجی استفاده شد. علاوه بر توسعه مدل روزانه بارش-رواناب در HEC-HMS، مدلی بر پایه رخداد نیز توسعه یافت. همچنین شبیه سازی بر اساس اطلاعات روزانه TRMM در مقابل اطلاعات 3 ساعته آن نیز مورد مقایسه قرار گرفت تا بتوان تأثیر گام های زمانی در نتایج را نیز مورد ارزیابی قرار داد. نتایج نشان داد که مدل تلفات deficit constant در بازه واسنجی (NSE= 0.413 ,R2=0.482, RVE= -0.246 %) و بازه صحت سنجی (NSE= 0.621 ,R2=0.670, RVE= -0.329 %) مقدار رواناب و همچنین مقدار دبی روزانه حداکثر را بهتر تخمین می زند. همچنین مدل کاربردی مقیاس های ماهانه و بزرگتر را بهتر از مقیاس روزانه تخمین خواهد زد. به علاوه مدل کاربردی HEC-HMS بر پایه رخداد در گام های زمانی سه ساعته دبی حداکثر را بهتر تخمین می زند. این مطالعه بیانگر مناسب بودن مدل HEC-HMS برای شبیه سازی رواناب پیوسته در حوضه های پیچیده می باشد.