مدلسازی بیلان عمومی ماهانه با تلفیق مدل های بیلان هیدروکلیماتولوژی و تانک زیرزمینی

Abstract

امروزه به دلیل مشکلات کمبود آب و همچنین اثرات قابل توجه تغییر اقلیم بر منابع آب، بایستی سعی شود تا با برنامه‌ریزی مبتنی بر توسعه پایدار، از این منبع ارزشمند به بهترین شکل استفاده شود. تعریف دقیق بیلان آبی حوضه های آبریز کشور، از ضرورت های برنامه‌ریزی مبتنی برواقعیت و توسعه پایدار است. سوابق تحقیقاتی در مورد مدل‌های بیلان ماهانه عمدتاً معطوف به مدل‌های بیلان هیدروکلیماتولوژی است که منابع آب زیرزمینی را به شکل بسیار محدود و تنها به صورت یکلایه یا دو لایه از خاک در نظر می‌گیرند. از این رو، توسعه مدل‌هایی که اثر بیلان آب زیرزمینی را به طور همزمان با بیلان هیدروکلیماتولوژی در نظر بگیرند، می‌تواند در ارائه تصویر دقیقتری از منابع آب هر حوضه مفید باشد. در مدل پیشنهادی در این تحقیق سعی شده آبخوان توسط مدل بیلان تانک زیرزمینی مدلسازی شود که به مدل بیلان هیدروکلیماتولوژی متصل شده و پارامترهای دو مدل به طور همزمان بهینه سازی شوند. از الگوریتم ژنتیک برای بهینه‌سازی پارامترهای مدل توسعه داده شده پیشنهادی استفاده شده است. جهت ارزیابی کارایی، این مدل در محدوده مطالعاتی نیشابور واقع در حوضه‌ی آبریز کویر مرکزی برای 9 سال آبی مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج این تحقیق، نشان دهنده پتانسیل قابل توجه رویکرد پیشنهادی برای مدلسازی سریع بیلان عمومی محدوده‌های مطالعاتی کشور بوده است هر چند که برای برآوردهای دقیق‌تر، مدلسازی توزیعی توصیه می‌شود که در آن امکان درنظر گرفتن تبادلات آب بین منابع سطحی و زیرزمینی با درنظر گرفتن تغییرات گرادیان هیدرولیکی امکان پذیر است.