ارائه چهارچوبی برای تخمین پتانسیل فرونشست آبخوان با استفاده از روش الگوریتم ژنتیک

Abstract

برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی بمنظور تامین نیازهای کشاورزی، صنعتی، مصارف خانگی و ... از عمده دلایل وقوع پدیده فرونشست می‌باشد، که بیشتر آبخوانها را درگیر کرده است. در این تحقیق یک چهارچوب کلی برای بررسی پتانسیل فرونشست در آبخوانها ارائه شده است که ارزیابی این روش در دشت شبستر انجام شدکه فرونشست‌هایی تا بیش از 30 سانتی‌متر در آن گزارش شده است. در این پژوهش، هفت عامل هیدروژئولوژیکی و ژئولوژیکی موثر بر فرونشست، شامل افت سطح آب زیرزمینی، محیط آبخوان، تغذیه، پمپاژ، کاربری ‌اراضی، ضخامت آبخوان و فاصله از گسل مورد ارزیابی قرار گرفته و تلفیق شدند و نقشه آسیب‌پذیری دشت در برابر فرونشست حاصل شد. سپس نتایج حاصل با فرونشست بدست‌آمده از بررسی تصاویر ماهواره‌‌ای صحت‌سنجی شدند. با وجود قابل‌قبول بودن نتایج، برای بهبود نتایج حاصله و بهینه‌سازی وزن‌هایی که با نظر کارشناسی به هریک از عوامل موثر بر فرونشست داده شده بود، از روش الگوریتم ژنتیک استفاده شد. نتایج نشان داد که این روش با افزایش ضریب همبستگی بین شاخص فرونشست و فرونشست‌های بدست‌آمده در دشت، توانایی بیشتری در ارزیابی پتانسیل فرونشست دارد. همچنین مشخص شد که قسمت‌های جنوبی و مرکزی دشت شبستر بیشترین پتانسیل فرونشست را دارا هستند، بنابراین برنامه‌های مدیریتی و حفاظتی لازم برای جلوگیری از ایجاد و افزایش فرونشست باید اعمال گردد.