مقایسه عملکرد روش‌های مختلف در بررسی روند تغییرات متغیرهای اقلیمی (مطالعه موردی: سد سفیدرود)

Abstract

بررسی روند متغیرهای اقلیمی در حوزه‌های آبخیز می تواند منجر به اتخاذ رویکردهای واقع گرایانه تر در مدیریت و برنامه‌ریزی منابع آبی در دسترس شود. در این تحقیق، روند تغییرات زمانی متغیرهای دبی جریان، بارش، تبخیر و دما در مقیاس ماهیانه، فصلی، سالانه در حوزه سد سفیدرود بررسی شده‌اند. بدین منظور از آزمون های پارامتریک رگرسیون و غیرپارامتریک من کندال تحت سه سناریو با فرضیات استقلال داده‌ها، پایستاری کوتاه مدت و بلندمدت بهره گرفته میشود. از آنجایکه در اکثر سری‌های زمانی هیدرولوژیکی وابستگی های سریالی و پدیده هارست مشاهده می شود، لازم است که آزمون من کندال برای اعمال اثر پایستاری کوتاه مدت و بلند مدت روی داده ها مورد بازبینی و اصلاح قرار گیرد. به منظور مقایسه نتایج حاصل از تحلیل روند، همگنی داده‌های متغیرهای اقلیمی به کمک آزمون های آماری انحرافات تجمعی، راست‌نمایی ورسلی و روش بیزین بررسی شدند. نتایج حاصل از تحلیل روند حاکی از وجود روند کاهشی مشهود و قابل توجه برای متغیر دبی جریان تحت تمامی آزمونها و فرضیات بوده‌اند. با توجه به مشاهده روندهای کاهشی برای بارش و دمای حداقل و افزایشی برای دماهای حداکثر، اثرگذاری پدیده تغییر اقلیم در سطح حوزه آبخیز مورد بررسی تا حد زیادی محتمل است. بررسی نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که سریهای زمانی که ناهمگنی آنها در سطح معناداری بالایی تایید می‌شود، در اغلب موارد دارای روندهای کاهشی یا افزایشی در سطح معناداری بالایی نیز هستند. بنابراین، در صورت استفاده همزمان از ‌آزمون های روند و همگنی به منظور بررسی تغییرات متغیرهای اقلیمی، نتایج قابل اطمینان‌تری حاصل می‌شود.