بررسی پارامتریک انتقالMTBE از مخازن سوخت تهران بزرگ به منابع آب زیر زمینی

Abstract

عموماً فرآیندهای برداشت، تصفیه، انتقال و مصرف مواد نفتی دارای پتانسیل آلایندگی شدیدی هستند و در صورت تخلیه به محیط سبب آلودگی منابع خاک، هوا و آبهای سطحی و زیرزمینی می‌شوند. عموماً نشت مواد نفتی در زمین و نفوذ به سفره‌های آب زیرزمینی موضوع جدیدی نبوده است. در ایران با توجه به وجود مخازن سوخت، آلودگی سفره‌های آب زیرزمینی به مواد نفتی و بررسی رفتار آلاینده دارای اهمیت است. با در نظر گرفتن این نکته که علاوه بر آبیاری اکثر زمینهای کشاورزی از طریق چاههای زیرزمینی، مورد استفاده شرب نیز قرار می‌گیرد. از میان مواد نفتی MTBE یک ماده آلی اکسیژن‌دار سمی و سرطان‌زا است که در ایران و بسیاری از کشورهای جهان به صورت گسترده در تولید بنزین بدون سرب استفاده می‌شود. لذا بررسی پارامترهای موثر در تجزیه و انتقال آن در محیط آب زیرزمینی ضروری است. در این مطالعه ضمن مروری بر مدل‌های BIOSCREEN به عنوان مدل تحلیلی و BIOPLUMEIII به عنوان مدل عددی با استفاده از روش تفاضل محدود میزان تجزیه بیولوژیکی و انتقال MTBE در محدوده شمال تهران (جایگاه سوخت شماره 25 مجاور شیرخوارگاه آمنه) توسط مدل‌های یاد شده مورد بررسی قرار گرفته است. پیش‌بینی در این مدل‌ها براساس اطلاعات هیدروژئولوژی محل، نشت شامل سرعت آب زیرزمینی، ضریب نفوذپذیری ومشخصات خاک شامل ضریب جذب و دانسیته وپارامترهای شیمیایی آب زیرزمینی برای تجزیه بیولوژیکی به عنوان پذیرنده الکترون نظیر میزان اکسیژن محلول، آهن، نیترات وسولفات می‌باشد. نتایج نشان می‌دهد که غلظت ترکیبات پذیرنده الکترون تاثیر نسبتا زیادی بر تجزیه بیولوژیکیMTBE دارد. این فرضیات استفاده از شرایط محیطی یا نیمه تحلیلی انتقال را امکان پذیر می‌سازد. این مدل‌ها به دلیل ارائه راه‌حل‌های تحلیلی وعددی از لحاظ سهولت محاسبه‌ای و وضوح نسبت به بقیه برتری دارد و دو مدل مذکور برازش قابل قبولی را نشان داده است.