بررسی سطوح برفگیر در البرز مرکزی با استفاده از داده‌های ماهواره ای MODIS وAVHRR و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)

Abstract

ایران سرزمینی کم آبی است که در عرض متوسط مدار معتدله و ناحیه گرم و خشک قرار گرفته است و بارش برف به ویژه در مناطق کوهستانی به عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع آبی جهت ذخیره آب برای فصول گرم سال محسوب می‌شود. در این تحقیق از داده‌های ماهواره NOAA سنجنده AVHRR و ماهواره TERRA سنجنده MODIS و به کارگیری دو روش قرار دادن آستانه در داده‌های AVHRR و MODIS به منظور شناسایی سطوح برفگیر در ارتفاعات البرز مرکزی استفاده شده است. اساس تفکیک ابر و برف در این تحقیق، اختلاف انعکاس آنها در محدوده طول موجهای مرئی و مادون قرمز می‌باشد. در الگوریتم برف سنجی MODIS، با تعریف شاخصNDSI¹ جداسازی برف انجام شد اما با توجه به عدم توانایی این شاخص در جداسازی برف از سایر منابع رطوبتی، با تعریف حدود آستانه برای باندهای 1، 2، 4 و6 این مسئله حل ‌گردید. در الگوریتم برف سنجی توسط داده‌های NOAA نیز از آستانه گذاری در انعکاس باندهای 1 ، 3و محاسبه Radiance و دمای درخشندگی² باندهای حرارتی استفاده ‌شد. با استفاده از داده‌های AVHRR در تاریخ 6/1/1383 مساحت سطوح برفگیر 5303 کیلومتر مربع و با استفاده از داده‌های MODIS در تاریخ 3/1/1382، سطوح برفگیر البرز مرکزی با پوشش کامل، ناقص و پوشش ابر به ترتیب 994 و 2570 و 2505 کیلومتر مربع محاسبه گردید. در پایان نیز با استفاده از همبستگی میان عناصر اقلیمی دمای 9/2 درجه سانتیگراد به عنوان آستانه ریزش برف و ارتفاع متناظر صفر درجه به عنوان خط ماندگاری برف محاسبه شد.