چشمه‌های آب معدنی و گستره فضایی آن در ایران

Abstract

سالانه در جهان میلیونها انسان برای مقاصد درمانی و به عنوان توریست به نواحی مختلف جهان مسافرت می‌نمایند. اکوتوریسم یکی از مهمترین جنبه‌های توریستی در جهان ماشین زده و انسانهای خسته از زندگی ماشینی می‌باشد. چشمه‌های معدنی در میان سایر پدیده‌های طبیعی علاوه بر جنبه‌های زیبا شناختی که در محیط‌های کوهستانی با داشتن مناظر چشم نواز ایجاد می‌نمایند، از خاصیت درمانی و شفابخش بودن نیز برخوردار می‌باشند. در ایران استفاده و بهره‌گیری از جنبه‌های درمانی چشمه‌های معدنی بطور سنتی در حد محدودی از گذشته‌های دور مورد توجه بوده است . اینک باتوجه به اثبات علمی کاربردهای درمانی اینگونه چشمه‌ها از یکسو و وجود صدها چشمه آب گرم معدنی در گستره جغرافیایی ایران از سوی دیگر، می‌توان با برنامه‌ریزی و مدیریت کارآمد در چارچوب صنعت توریسم علاوه بر اهداف گذران اوقات فراغت با بهره‌گیری از کاربردهای بهداشتی - درمانی چشمه‌های معدنی بر کارکردهای آن افزود. استانهای اردبیل، خراسان، آذربایجان شرقی، کردستان، گیلان، مازندران و تهران در دامنه‌های رشته‌کوههای البرز و زاگرس مهمترین کانونهای چشمه‌های معدنی ایران بشمار می‌آیند، که متاُسفانه به دلیل ضعف زیرساختهای مورد نیاز و مدیریت ناکارآمد تاکنون از این پتانسیل‌ها به نحوه شایسته‌ای در جلب توریسم، گذران اوقات فراغت و بهره‌گیری از خواص درمانی آن استفاده بهینه نشده است. این گزارش ضمن معرفی توزیع جغرافیایی، ترکیبات شیمیایی و اثرات درمانی چشمه‌های معدنی ایران و بیان چالش‌های موجود، به پی جویی راهبردهای مناسب در بهره‌گیری هر چه بهتر و بیشتر از آنها پرداخته است.