بررسی رسوبدهی معلق حوزه های آبخیز ایران

Abstract

تفاوتهای زیادی بین برآوردهای ارائه شده از میزان فرسایش خاک ایران در منابع مختلف مشاهده می‏شود. افزون بر آن هیچگونه اولویت‏بندی قابل قبولی از فرسایش و رسوبدهی حوزه‏های آبخیز اصلی کشور در دست نیست. در این تحقیق با استفاده از داده‏های 209 ایستگاه رسوب سنجی، میزان رسوبدهی و فرسایش خاک کشور به ترتیب حدود 350 و1000 میلیون تن در سال و متوسط رسوبدهی ویژه مناطق مورد مطالعه 214 تن در کیلومتر مربع در سال برآورد شد. بیشترین رسوبدهی ویژه به حوزه های هامون جازموریان، میناب و بلوچستان جنوبی و مارون و زهره در جنوب کشور با بیش از 700 تن در کیلومتر مربع در سال مربوط است. 3 رابطه رگرسیونی دو و چند متغیره معنی‏دار بین رسوبدهی کل با مساحت، دبی متوسط سالانه و دبی ویژه ارائه شد. بررسی‏ها نشان داد که بطور کلی با افزایش مساحت حوزه، رسوبدهی ویژه اضافه می‏شود که نشان دهنده فرسایش بیشتر در کوهپایه ها نسبت به ارتفاعات است. نتایج بررسی اولیه تعدادی از حوزه‏های دارای رسوبدهی ویژه با بیش از 1000 تن در کیلومتر مربع در سال نیز بیانگر آن است که سازندهای حساس به فرسایش، لغزش و پوشش گیاهی نقش مهمی در تولید رسوب دارند.