انعکاس حادثه عاشورا در بقعه چهارپادشاه و تطبیق آن با نقاشی قهوه‌خانه‌ای - مهناز شایسته فر

Abstract

واقعه عاشورا و شهادت مظلومانه سیدالشهداء و یاران باوفایش در کربلا، تأثیری حرکت آفرین در متن زندگی شیعه داشته و الهام‌بخش بسیاری از نهضت‌های حق علیه باطل بوده، به طوری که این واقعة دلخراش تأثیری شگرف در عرصه‌های مختلف هنری به ویژه نقاشی نیز به جای گذاشته است. در این میان نقاشی قهوه‌خانه‌ای و دیوارنگاری‌های بقاع متبرکه، به دلیل ارتباط نزدیک‌تر با نگرش‌ها و زندگی عامه جامعه، بیشترین تاثیر را از این واقعه دریافت نموده است. بقعه چهارپادشاه در که مدفن سادات کیا در لاهیجان است، از یک سو به جهت تحولات تاریخی آن و از سوی دیگر به دلیل آثار با ارزش نقاشی‌های دیواری، گچ‌بری برجسته، صندوقهای چوبی منبت از اهمیت ویژه‌ای در میان بقاع متبرکه شمال ایران برخوردار می‌باشد. از این رو در این پژوهش با بررسی واقعه عاشورا، موضوع، نوع نگرش و اجرا نقاشی‌های بقعه با نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای، به صورت تطبیق و مقایسه مورد بررسی قرار گرفته‌اند. حاصل این پژوهش، علاوه بر تشابه در موضوع‌های انتخابی و نوع پرداخت آنها، دریافت تفاوت‌هایی در نوع اجرا، ابعاد، میزان تصویرگری و تاثیر بصری آثار در میدان بیننده می‌باشد