بررسی مؤلفه‌های شخصیت پرخاشگر براساس نظریۀ کارن هورنای در آثار جمال‌زاده و هدایت با تکیه بر داستان‏های آدم ‌بدنام و علویه ‌خانم

Abstract

پرخاشگری یکی از انواع روان رنجوری است. برخی از روانشناسان چون فروید، آدلر<span style="text-decoration: underline;">،</span> هورنای<span style="text-decoration: underline;">، </span>گوردون آلپورت<span style="text-decoration: underline;">، </span>مک‌ کری، پل کاستا<span style="text-decoration: underline;">،</span> فروم و موری نظریاتی را دربارۀ پرخاشگری مطرح کرده‌اند<span style="text-decoration: underline;">.</span> در این پژوهش<span style="text-decoration: underline;">، </span>نظریۀ کارن هورنای به عنوان چارچوب نظری انتخاب شده است<span style="text-decoration: underline;">؛ </span>زیرا دیدگاه او با داستان‌های جامعۀ آماری این پژوهش و همچنین با نحوۀ شخصیت‌پردازی داستان‌ها<span style="text-decoration: underline;">،</span> تناسب بیشتری دارد<span style="text-decoration: underline;">. </span>هورنای<span style="text-decoration: underline;">، </span>یکی از پیروان فروید در زمینۀ روان‌کاوی اجتماعی است<span style="text-decoration: underline;">. </span>وی<span style="text-decoration: underline;">، </span>افراد روان‌رنجور را به سه تیپ: 1. مهرطلب<span style="text-decoration: underline;"> (</span> مطیع) 2. برتری‌طلب<span style="text-decoration: underline;"> (</span>پرخاشگر) 3. عزلت‌طلب<span style="text-decoration: underline;"> (</span>منزوی)<span style="text-decoration: underline;">، </span>تقسیم می‌کند<span style="text-decoration: underline;">.</span> برتری‌طلبی‌ یا پرخاشگری<span style="text-decoration: underline;">، </span>موضوع اصلی این پژوهش است<span style="text-decoration: underline;">. </span>از مباحثی که هورنای دربارۀ پرخاشگری مطرح کرده‏است<span style="text-decoration: underline;">؛</span> شش <span style="text-decoration: underline;">مؤلفۀ</span> مهم به روش استنتاجی و استنباطی به دست آمد که <span style="text-decoration: underline;">عبارت‌اند</span> از: 1. سلطه‌جویی<span style="text-decoration: underline;">، </span>بی‌اعتنایی به دیگران و داشتن توقعات نابجا 2. بدزبانی وتحقیر دیگران 3. بی‌رحمی4. آشکار کردن بی‌ملاحظۀ خشونت 5. اصالت منفعت و استثمار دیگران 6. جر و بحث شدید و انتقاد از دیگران<span style="text-decoration: underline;"> .</span> بررسی‌ها نشان می‌دهد که بسامد <span style="text-decoration: underline;">مؤلفۀ</span> بدزبانی ‌و تحقیر دیگران<span style="text-decoration: underline;">،</span> از سایر <span style="text-decoration: underline;">مؤلفه‌ها</span> بیشتر است<span style="text-decoration: underline;"> .</span> روش پژوهش<span style="text-decoration: underline;">،</span> تحلیل محتوای کیفی است<span style="text-decoration: underline;">.</span> چشم‌انداز پژوهش<span style="text-decoration: underline;">،</span> نشان‌دهندۀ آن است که پرخاشگری<span style="text-decoration: underline;">،</span> یکی از ویژگی‌های مهم رفتاری ایرانیان بر اساس داستا<span style="text-decoration: underline;">ن‏ها</span>ی جمال‌زاده و هدایت است<span style="text-decoration: underline;">؛</span> زیرا در این داستا<span style="text-decoration: underline;">ن</span>‏<span style="text-decoration: underline;">ها</span> شمار زیادی از مصادیق پرخاشگری وجود دارد<span style="text-decoration: underline;">.</span>