سرمقاله: فضای مجازی، فرصت بی‌نظیر بهره‌وری و گستره نامحدود جرایم سایبری

Abstract

پیشرفت روزافزون بشر در مسیر علم و فناوری همچنان که ساحت‌های جدیدی از امکانات و قابلیت‌های نوین در بهره‌مندی از حیات را فراروی وی می‌گشاید، به‌ موازات آن گستره‌های جدیدی از دغدغه‌ها و نگرانی‌های بالقوه و یا بالفعل را نیز برای او به بار می‌آورد. در چند دهه اخیر، توسعه علوم رایانه‌ای و نفوذ امکانات دیجیتالی در اجزای مختلف زندگی انسان، موجب تسهیلات عمده‌ای در زندگی بشر شده است، ارتباطات صوتی و تصویری و چندرسانه‌ای، انجام فعالیت‌های اقتصادی و تجاری و مبادلات علمی و حتی برنامه‌های مبتنی بر تفریح و سرگرمی و گذران اوقات فراغت به تدریج در فضای مجازی استقرار یافته و ضمن گسترش دادن به ابعاد کاربردی فضای مجازی، زندگی روزمره بشر را به حضور و بهره‌برداری از فضای مجازی منوط و وابسته کرده‌اند. گسترش روزافزون ضریب نفوذ اینترنت به عنوان بستر اصلی گسترش حضور و بهره‌برداری افراد از فضای مجازی موجب شده است که برنامه‌ریزان و دست‌اندرکاران مدیریت اجتماعی از کاروان پرشتاب گرایش به فضای مجازی عقب بمانند و نتوانند در استفاده مطلوب از فضای مجازی قاعده‌گذاری کنند. بخش عمده‌ای از این واماندگی در برابر رشد و توسعه حضور انسان‌ها در فضای مجازی به ویژگی‌های اختصاصی فضای مجازی در برابر فضای حقیقی و فیزیکی بازمی‌گردد. گستردگی زمینه‌های بهره‌وری از فضای مجازی و ویژگی‌های آن موجب شده است که به تدریج بشر زیست در دو فضا را تجربه کند و همچنان‌ که در طی قرون و اعصار با چالش‌های زیست بوم فیزیکی و حقیقی مواجه بوده و با آنها دست و پنجه نرم کرده است، با چالش‌های جدید، پیچیده و ناشناخته زندگی در فضای مجازی مواجه شود و تلاش کند تا راهکارهای مقابله با این چالش‌ها را بیابد. انتقال بخش مهمی از زندگی انسان‌ها و نیز اشخاص حقوقی اعم از دولتی و غیر دولتی به فضای مجازی، این فضا را با چالش جدی به نام وقوع جرم در فضای مجازی مواجه کرده است.