بررسی ارتباط بین انباشت فلز سرب ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در آق‌قلا، گلستان

Abstract

انباشت سرب در خاک تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند ویژگی­های فیزیکو­شیمیایی خاک، سنگ مادر، وجود منابع آلوده کننده، کاربرد کود­­های آلی و شیمیایی در کشاورزی متفاوت است. هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر ویژگی­های فیزیکو­شیمیایی خاک بر مقدار انباشت سرب در خاک اراضی کشاورزی است. منطقه مورد مطالعه در 20 کیلومتری جاده آق­قلا به سمت اینچه­برون واقع شده است. نمونه­برداری از خاک در قالب 5 بلوک با فاصله 3000 متری از هم انجام شد. در هر بلوک 6 نمونه خاک از عمق 5-0 سانتی­متری و با فاصله­ی 200 متری از هم برداشت شد. در مجموع 30 نمونه خاک جمع­آوری شد. پس از اندازه­گیری مقدار سرب، ویژگی های فیزیکی خاک شامل بافت و جرم مخصوص ظاهری خاک و ویژگی­های شیمیایی شامل OM، SAR، CaCO3، EC و pH نمونه­های خاک تعیین گردید. با استفاده از آزمون آماری رگرسیون خطی و چند­گانه، تأثیر ویژگی های خاک بر انباشت سرب مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که ویژگی های فیزیکی خاک تأثیری در انباشت فلز سرب ندارند. از بین ویژگی­های شیمیایی خاک نیز CaCO3 و EC همبستگی منفی معنی­دار، pH و OM نیز همبستگی مثبت معنی­دار با انباشت سرب در خاک دارند. همچنین، بین SAR و مقدار سرب ارتباط معنی­داری در خاک وجود ندارد. بنابراین، در مدل انتخابی بر اساس نتایج تجزیه واریانس به روش رگرسیون خطی، متغیرهای CaCO3، EC، pH و OM مهمترین عامل­های نشان دهنده مقدار تغییرات سرب در منطقه مورد مطالعه هستند.