اثر سرمادهی مرطوب بر خصوصیات جوانه‌زنی بذر هفت گونه از جنس‌های Anthemis و Tanacetum

Abstract

گونه‌های جنس <em>Anthemis</em> و <em>Tanacetum</em> متعلق به تیره <em>Asteraceae</em>، دارای خواص درمانی زیادی می‌باشند. یکی از مشکلات احیاء بذر گونه‌های بومی و غیرزراعی موجود در بانک‌های ژن، کاهش درصد جوانه‌زنی بذرها با افزایش زمان ذخیره‌سازی می‌باشد. در این تحقیق بذر 19 اکسشن از هفت گونه <em>A. altissima</em>، <em>A. haussknechtii</em>، <em>A. tinctoria</em>، <em>A. triumfettii</em>، <em>A.pseudocotula</em>، <em>T. parthenium</em> و <em>T. pinnatum</em> که بجز گونه <em>A</em><em>.</em><em> altissima</em> که 18 سال قبل جمع آوری شده بود، عمر بقیه بذرها بین 9 تا 14سال بود مورد بررسی قرار گرفتد. بذرها در سردخانه فعال (دمایC °4) در بانک ژن منابع طبیعی موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور نگهداری شده‌ بودند. در این تحقیق بذر نمونه‌ها به همراه اطلاعات درصد جوانه‌زنی اولیه از بانک ژن منابع طبیعی دریافت گردید و درصد جوانه‌زنی نمونه‌ها با اعمال تیمارهای شکست خواب بذر شامل شاهد، تیمار سرما دهی مرطوب یک و دوماه (دمایC °4 سانتی‌گراد) در شرایط استاندارد جوانه‌زنی در آزمایشگاه در سال‌های 93 و 94 تعیین گردید و با انتقال بذرهای جوانه زده به مزرعه درصد استقرار آنها در مزرعه نیز بررسی شد. داده‌های حاصل بر اساس فاکتوریل 5 × 7 در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار تجزیه واریانس شدند. نتایج نشان داد که در شرایط آزمایشگاه در همه گونه‌ها تیمار سرمادهی تأثیر معنی‌داری بر افزایش جوانه‌زنی نسبت به شاهد و زمان ذخیره‌سازی داشت. به طوری که سرمای مرطوب یک ماهه درصد میانگین کل جوانه‌زنی شاهد را از 6.2 درصد به 24.7 درصد (چهار برابر) افزایش داد. کمترین درصد جوانه‌زنی در گونه <em>A. altissima</em> بدست آمد که نشاندهنده زوال بیشتر بذر این گونه در طول دوره نگهداری طولانی تر (18سال) نسبت به سایرگونه‌ها بود. درصد جوانه‌زنی سه گونه <em>A.altissima</em>، <em>A.triumfettii</em>، <em>T.parthenium</em> با تیمار سرمادهی در مقایسه با سایر گونه‌ها بیشتر بود. مشکل جوانه‌زنی اکثر گونه‌ها با سرمادهی مرطوب یک‌ماهه رفع شد.