بررسی فرضیه پناهگاه آلودگی در ایران: کاربرد مدل خود توضیحی با وقفه‌های گسترده همراه با آزمون شکست ریشه واحد

Abstract

در مطالعه حاضر به بررسی و آزمون فرضیه پناهگاه آلودگی در ایران، با استفاده از دو شاخص جریان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و درجه باز بودن اقتصاد در قالب دو مدل پرداخته شده است. در این مطالعه اثر متغیرهای سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، تولید ناخالص داخلی، مصرف انرژی، درجه باز بودن اقتصاد و درصد شهرنشینی بر روی انتشار گاز دی اکسیدکربن به عنوان شاخصی از کیفیت محیط‌زیست، در قالب مدل خود توضیحی با وقفه‌های گسترده (ARDL) با استفاده از داده‌های سال‌های 1394-1350 بررسی شده است. وجه تمایز این تحقیق با سایر مطالعات انجام گرفته مربوط به مباحث زیست‌محیطی با استفاده از داده‌های سری زمانی در ایران، لحاظ شکست ساختاری متغیرها می‌باشد. نتایج نشان داد بین رشد اقتصادی، مصرف انرژی و درصد شهرنشینی و آلودگی محیط‌زیست رابطه مثبت و معنی‌دار وجود دارد. همچنین فرضیه زیست‌محیطی کوزنتس مورد تأیید قرار گرفت. متغیر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی علیرغم تأثیر مثبت بر انتشار گاز دی اکسیدکربن از نظر آماری معنی‌دار نمی‌باشد. لذا بر اساس این متغیر فرضیه پناهگاه آلودگی صادق نیست. اما اثر شاخص درجه باز بودن اقتصاد بر انتشار سرانه مثبت و معنی‌دار می‌باشد و فرضیه پناهگاه آلودگی در ایران صادق است. بنابراین پیشنهاد می‌شود در واردات کالاها به مسائل زیست‌محیطی توجه شود.