اثر تیمارهای مختلف رفع خواب بذر جهت القا رویش و بنیه بذور در جمعیت های 4 گونه دارویی جنس مرزه Satureja spp

Abstract

بذر هشت جمعیت از 4 گونه دارویی مرزه سهندی(<em>Satureja sahendica) </em>مرزه بختیاری<em>(، S.bachtiarica) </em>مرزه <em>خوزستانی </em><em>(S.khuzistanica) </em>و مرزه خوراکی(<em>S.hortensis</em> ) در قالب آزمایش فاکتوریل در معرض 5 تیمار سرمادهی، پس رسی، خراش دهی شیمیایی (الکل 70 درصد)، خراش دهی مکانیکی (کاغذ سمباده) و آب مقطر (شاهد) قرار گرفتند. طرح آزمایش گلخانه‌ای بصورت کاملا تصادفی با سه تکرار در شرایط دمایی °C5±25 و نور 10000 لوکس در طول روز و (°C12-5) در شب، در موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور سال 1388-1389 انجام شد. ویژه‌گی‌های رویش بذر شامل درصد و سرعت جوانه زنی، طول ریشه‌چه و ساقه چه، طول گیاه‌چه، وزن تر خشک، شاخص بنیه اندازه گیری شد. مقایسه میانگین خصوصیات رویش بذر بین 4 گونه نشان داد که درصد و سرعت جوانه زنی و شاخص بنیه مرزه خوزستانی از سه گونه دیگر بیشتر بود. مقایسه میانگین بین هشت جمعیت در 4 گونه مرزه نشان داد که جمعیت مرزه خوزستانی از مرزه خوزستانی(<em>S.khuzistanica</em> ) و جمعیت مرزه خوراکی با منشا خوزستان (<em>S.hortensis)</em>دارای درصد، سرعت جوانه‌زنی و شاخص بنیه بیشتری نسبت به سایر جمعیت‌ها بودند. شاخص‌های جوانه زنی و بنیه بذر در جمعیت‌ مرزه خوزستانی با خراش دهی فیزیکی (کاغذ سمباده و الکل) نسبت به سایر تیمارها بیشتر بود و مشخص شد که خواب بذر این جمعیت به روش خراش‌دهی بر طرف می شود. خصوصیات مرتبط با جوانه‌زنی نظیر شاخص بنیه، وزن تر و خشک گیاهچه در دو جمعیت لرستان و قزوین به ترتیب از دو گونه مرزه خوزستانی(‌ .<em>khuzistanica</em> <em>S</em>) و مرزه سهندی( .<em>sahendica</em> <em>S</em>) با تیمار پس‌رسی و سرما بیشتر از سایر تیمارها بهبود یافت.