بررسی رفتار جوانه‌زنی و خواب بذر در علف‌های هرز جغجغه (Prosopis farcta L.)، چرخه (Launaea acanthodes (Boiss)) و علف مورچه (Cressa cretica L.) در باغات پسته رفسنجان

Abstract

به منظور بررسی رفتار جوانه‌زنی و روش‌های شکستن خواب بذر توده‌های مختلف علف‌های ‌هرز جغجغه، چرخه و علف‌مورچه، سه آزمایش جداگانه در سال 1393 در آزمایشگاه زراعت دانشگاه ولیعصر رفسنجان انجام گرفت. بذور علف‌های هرز مورد بررسی از باغات پسته 5 منطقه رفسنجان (مرکزی، انار، کشکوئیه، کبوترخان و نوق) جمع‌آوری شدند. تیمارهای شکستن خواب بذور جغجغه شامل شاهد (آب مقطر)، خراش‌دهی با اسکالپل و سمباده و خراش‌دهی با سولفوریک اسید غلیظ در زمان‌های 30 و 40 دقیقه، تیمارهای شکستن خواب بذور چرخه شامل شاهد، جیبرلیک اسید در غلظت‌های 250، 500 و 1000 پی‌پی‌ام، نیترات پتاسیم در غلظت‌های 500 و 1000 پی‌پی‌ام، سرمادهی مرطوب در زمان‌های 1، 3 و 5 هفته و تیمارهای شکستن خواب بذور علف‌مورچه شامل خراش‌دهی با اسکالپل و سمباده، خراش‌دهی با سولفوریک اسید در زمان‌های 5 و 10 دقیقه، خراش‌دهی با آب‌جوش در زمان‌های 15 و 30 دقیقه و شاهد بودند. آزمایش‌ها برای هر گونه به طور مجزا به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در 4 تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که توده بذری، روش‌های شکستن خواب و برهمکنش توده بذری و روش‌های شکستن خواب اثر معنی‌داری بر درصد جوانه‌زنی و متوسط زمان جوانه‌زنی بذور علف‌هرز هر سه گونه داشت. تیمارهای خراش‌دهی با اسکالپل و کاربرد سولفوریک اسید در علف‌های هرز جغجغه و علف‌مورچه، موجب بالاترین درصد جوانه‌زنی و پایین‌ترین متوسط زمان جوانه‌زنی بذر در تمام مناطق شد. در بذور علف‌هرز چرخه، تیمار 5 هفته سرمادهی مرطوب، درصد جوانه‌زنی بالایی را در تمام مناطق، بخصوص منطقه انار (94 درصد) در پی داشت. همچنین تیمارهای 500 پی‌پی‌ام نیترات پتاسیم و 250 پی‌پی‌ام جیبرلیک اسید، تاثیر مثبت و معنی‌داری بر درصد جوانه‌زنی بذور چرخه (به ترتیب 79 و 74/8 درصد) داشت، ولی غلظت‌های بالاتر نیترات پتاسیم و جیبرلیک اسید، موجب کاهش درصد جوانه‌زنی بذور چرخه شد