تأثیر تنش خشکی و محلولپاشی پتاسیم بر عملکرد و جوانه زنی بذر سه رقم گندم نان

Abstract

بهمنظور بررسی اثر تنشخشکی و محلولپاشی پتاسیم بر عملکرد بذر و جوانهزنی بذر سه رقم گندم نان، آزمایشی به صورت<br />اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار، در سال زراعی 90-91در دو منطقه جغرافیایی، مؤسسه<br />تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال کرج و مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد اجرا شد. تیمارهای آزمایش<br />شامل تنشخشکی به صورت قطع آبیاری در سه سطح، از مرحله تشکیل سنبله تا رسیدگی فیزیولوژیک )تنش شدید(، از مرحله<br />شروع تشکیل بذر تا رسیدگی فیزیولوژیک )تنش ملایم( و آبیاری معمول )شاهد(، محلولپاشی با پتاسیم در سه سطح، عدم<br />محلولپاشی، محلولپاشی 1/5و 3درصد با اکسید پتاسیم K2Oو سه رقم، شامل ارقام پیشتاز و مرودشت و لاین WS-82-9<br />بودند. نتایج نشان داد که واکنش سه رقم گندم نسبت به اعمال سطوح مختلف تنشخشکی در دو منطقه برای صفت عملکرد<br />بذر متفاوت بود، به نحویکه عملکرد بذر بیشتر تحت شرایط آبیاری معمول با لاین WS-82-9در منطقه کرج ) 9310کیلوگرم<br />در هکتار( و عملکرد بذر کمتر تحت شرایط تنش شدید خشکی با رقم مرودشت در منطقه یزد ) 2220کیلوگرم در هکتار(<br />بدست آمد. محلولپاشی پتاسیم تأثیر مثبت بیشتری بر وزن بذرهای تولید شده منطقه یزد تحت شرایط تنش شدید خشکی<br />داشت، به طوری که وزن هزار بذر با محلولپاشی 3درصد اکسید پتاسیم K2Oنسبت به عدم محلولپاشی به مقدار 4/9گرم<br />) (%22/2افزایش یافت. همچنین بیشترین میزان عملکرد بذر ) 7322کیلوگرم در هکتار( در منطقه کرج با محلولپاشی 3درصد<br />اکسید پتاسیم K2Oو کمترین میزان عملکرد بذر ) 4245کیلوگرم در هکتار( در منطقه یزد با تیمار بدون محلولپاشی بدست<br />آمد. عملیات بوجاری بذر نشان داد که واکنش سه رقم مورد مطالعه گندم نسبت به تیمار تنشخشکی در دو منطقه متفاوت بود.<br />کمترین درصد ضایعات بذر )افت مفید و غیر مفید( تحت شرایط آبیاری نرمال با لاین WS-82-9در منطقه کرج )2/26درصد(<br />و بیشترین مقدار این صفت )54/76درصد( تحت شرایط تنش شدید خشکی با رقم مرودشت در منطقه یزد حاصل شد. تأثیر<br />محلولپاشی پتاسیم بر میزان ضایعات بذر نشان داد که ضایعات بیشتر )22/14درصد( در شرایط بدون محلولپاشی و ضایعات<br />کمتر در شرایط محلولپاشی3درصد اکسید پتاسیم 13/99) K2Oدرصد( مشاهده شد. مقایسه نتایج درصد جوانهزنی قبل از<br />بوجاری و خصوصیات جوانهزنی بعد از بوجاری بذر نشان داد که قبل از عملیات بوجاری تیمار تنشخشکی درصد جوانهزنی<br />بذرها را بطور معنیداری کاهش داد، ولی صفاتی نظیر درصد جوانهزنی و متوسط زمان جوانهزنی پس از بوجاری بذر تحت<br />تأثیر تنشخشکی قرار نگرفتند