بودجه‌‌بندی رویه‌‌ای: رویکردی هنجاری به نقش بودجه‌‌بندی عمومی در ساخت واقعیت آینده

Abstract

<strong>بودجه‌‌بندی را می‌‌توان قلب فراگرد خط‌‌مشی‌‌گذاری عمومی تلقی کرد؛ زیرا دربرگیرنده انتخاب اهداف غایی و ابزارهای دستیابی به آن‌ها، تقسیم منابع مالی و اقتصادی جامعه بین بخش‌‌های عمومی و خصوصی و تخصیص میان نیازهای رقیب در بخش عمومی است. محصول نهایی این فراگرد، بودجه نام دارد که به‌منزله بازنمای اولویت‌‌ها و بیانیه ارزش‌‌ها و ترجیحات فرهنگی و سیاسی جامعه برای تخصیص منابع عمومی در جهت پیامدهای مطلوب اجتماعی است. نظر به اینکه منطق اصلی فعالیت دولت، کارایی و عدالت است، وجود چارچوبی برای تعیین حیطه فعالیت‌های حکومت به‌منظور هدفمند کردن تخصیص‌‌های عمومی، ضروری می‌‌نماید. باملاحظه چنین ضرورتی، هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی برای عقلایی ساختن فراگرد بودجه‌‌بندی با اتخاذ رویکرد رویه‌‌ای به بودجه‌‌بندی است. در این رویکرد، به عاریه از ادبیات خط‌‌مشی، دو معیار منافع و مشکلات عمومی، به‌منزله محدوده فعالیت حکومت در نظر گرفته‌شده، چنین استدلال می‌‌شود که با معطوف شدن رویه‌‌های بودجه به این دو معیار و حاکم گردانیدن قواعد رویه، می‌‌توان ضمن جلوگیری از انحراف، بودجه‌‌بندی را در مسیری عقلایی هدایت نمود و ضمن برآورده ساختن نیازها و خواسته‌‌های خردمندانه شهروندان، مشروعیت حکومت را تقویت نمود.</strong>