اثر متقابل باکتری Ensifer meliloti (Sinorhizobium meliloti) و فسفر بر برخی ویژگی‌های رشد گیاه یونجه در شرایط کمبود آب در خاک

Abstract

<strong><span lang="AR-SA" dir="RTL">گیاهان مناطق خشک و نیمه‌خشک معمولاً در طی فصل رشد با تنش‌های مختلفی از جمله تنش خشکی مواجه می‌شوند</span><span lang="FA" dir="RTL">. در یک آزمایش گلخانه‌ای، تأثیر سطوح رطوبت خاک، فسفر و مایه‌زنی باکتری </span><em><span>Ensifer meliloti</span></em><span lang="FA" dir="RTL">بر ویژگی‌های رشد گیاه یونجه </span><span lang="AR-SA" dir="RTL">(.</span><em><span>Medicago sativa </span></em><span>L</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">) رقم قره‌یونجه</span><span lang="FA" dir="RTL">بررسی شد. آزمایش</span><span lang="FA" dir="RTL">ب</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">ه‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی شامل شرایط رطوبت خاک در سه سطح (</span><span>0.9FC-FC</span><span lang="FA" dir="RTL">، </span><span>0.7FC-0.8FC</span><span lang="FA" dir="RTL"> و </span><span>0.5FC-0.6FC</span><span lang="AR-SA" dir="RTL"> به‌ترتیب برای بدون تنش خشکی، تنش خشکی کم و تنش خشکی متوسط)، فسفر در سه سطح (صفر، 30 و 60 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک از منبع مونوکلسیم فسفات، </span><span lang="EN">Ca(H₂PO₄</span><span>)₂.H₂O</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">) و مایه‌زنی باکتری در دو سطح (با و بدون مایه‌زنی) و در سه تکرار انجام شد. </span><span lang="FA" dir="RTL">در پایان دوره رشد،</span><span lang="FA" dir="RTL">وزن خشک بخش هوایی و ریشه، نسبت وزن خشک بخش هوایی به ریشه، ارتفاع ساقه و حجم ریشه</span><span lang="AR-SA" dir="RTL"> اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که با کاهش رطوبت خاک </span><span lang="FA" dir="RTL">ارتفاع ساقه، وزن خشک بخش هوایی و ریشه، نسبت وزن خشک بخش هوایی به ریشه و حجم ریشه </span><span lang="FA" dir="RTL">یونجه کاهش</span><span lang="FA" dir="RTL"> یافت (</span><em><span>p</span></em><span><0.01</span><span lang="FA" dir="RTL">)</span><span lang="FA" dir="RTL">. مصرف فسفر و مایه‌زنی باکتری باعث افزایش </span><span lang="FA" dir="RTL">ارتفاع ساقه، وزن خشک بخش هوایی و ریشه، نسبت وزن خشک بخش هوایی به ریشه و حجم ریشه یونجه شد (</span><em><span>p</span></em><span><0.01</span><span lang="FA" dir="RTL">). اثر متقابل رطوبت خاک </span><span lang="AR-SA" dir="RTL">× </span><span lang="FA" dir="RTL">فسفر </span><span lang="AR-SA" dir="RTL">× </span><span lang="FA" dir="RTL">مایه‌زنی باکتری بر حجم ریشه (</span><em><span>p</span></em><span><0.01</span><span lang="FA" dir="RTL">)</span><span lang="FA" dir="RTL">و وزن خشک بخش هوایی و ریشه، </span><span lang="FA" dir="RTL">نسبت وزن خشک</span><span lang="FA" dir="RTL">بخش هوایی به ریشه معنادار بود (</span><em><span lang="HY">p</span></em><span lang="HY"><0.05</span><span lang="FA" dir="RTL">). به‌طور کلی، برای کاهش مصرف کودهای نیتروژن و افزایش عملکرد یونجه، مصرف 30 </span><span lang="AR-SA" dir="RTL">میلی‌گرم فسفر بر کیلوگرم خاک</span><span lang="FA" dir="RTL"> و </span><span lang="FA" dir="RTL">مایه‌زنی باکتری </span><em><span lang="HY">E</span><span>.</span><span lang="HY"> meliloti</span></em><span lang="FA" dir="RTL"> می‌تواند در شرایط با و بدون تنش کمبود آب توصیه شود. </span></strong>