اثر گونه‌های درختی پهن‌برگ بر فراوانی و تنوع کرم‌های خاکی در اکوسیستم جنگلی جلگه‌ای

Abstract

<strong>کرم­های خاکی مهمترین خرده­ریز خوار در خاک جنگل­های مناطق معتدله محسوب می­شوند. در جنگل­های جلگه­ای، کرم­های خاکی نقش بسیار مهمی بر مشخصات فیزیکی و شیمیایی خاک دارند. با هدف بررسی تأثیر گونه­های درختی پهن­برگ بر وفور و تنوع کرم­های خاکی و برخی خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک، این تحقیق در جنگل جلگه­ای واقع در شهرستان نور انجام شد. در اردیبهشت­ ماه، نمونه­برداری از خاک (ابعاد 50 × 50 سانتی­متر) تحت پوشش شش گونه درختی پهن­برگ (بلوط بلندمازو، ممرز، اوجا، سفیدپلت، توسکا قشلاقی و لرگ) از عمق 0 تا20 سانتی­متری خاک صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که کرم­های خاکی شناسایی شده متعلق به یک خانواده (Lumbricidae)، شش جنس (</strong><strong><em>Dendrobaena</em></strong><strong><em>، </em></strong><strong><em>Bimasto</em></strong><strong><em>، Lumbricus، </em></strong><strong><em>Eisenia</em></strong><strong><em>، Aporrectodea</em> و <em>Octolasion</em>) و 3 گروه اکولوژیک (Epigeic، Anecic و Endogeic) بودند. کرم­­های خاکی <em>Dendrodrilus rubidus </em>و <em>Dendrobaena octaedra </em>از گروه اکولوژیک Epigeic دارای بیشترین فراوانی بودند. گونه­های درختی توسکا، بلوط بلندمازو و ممرز به ترتیب دارای بیشترین وفور کرم خاکی <em>Dendrodrilus rubidus</em> و گونه­های لرگ و اوجا دارای بیشترین فراوانی کرم­خاکی<em> Dendrobaena octaedra</em> بودند. میانگین وفور گروه­های اکولوژیک کرم­خاکی و شاخص­های تنوع زیستی آنها در ارتباط با گونه­های درختی اختلاف معنی­داری را نشان نداد. بافت و pH خاک تأثیر معنی­داری بر گونه­های مختلف درختی داشتند، در حالی که درصد رطوبت خاک تأثیر معنی­داری نداشت. نتایج این پژوهش حاکی از آن بود که کرم­های خاکی می­توانند به عنوان یک شاخص زیستی در ارزیابی اکوسیستم­های جنگلی مورد استفاده قرار گیرند.</strong>