طراحی و ارزیابی فنی شبکه جاده جنگلی از لحاظ قابلیت دسترسی با استفاده از GIS (مطالعه موردی: بخش نمخانه، جنگل آموزشی پژوهشی خیرود)

Abstract

عملیات جاده‌سازی در جنگل با اختصاص حجم زیادی از سرمایه به خود مهم‌ترین عامل هزینه در مدیریت جنگل است بنابراین باید با ارزیابی گزینه‌های مختلف، گزینه‌ای انتخاب شود که حداکثر کارایی را از لحاظ فنی داشته باشد. طراحی شبکه جاده با استفاده از روش‌های رایج، کند، وقت‌گیر و پرهزینه است، به همین برای جهت کاهش هزینه و زمان طراحی از تعداد گزینه‌ها می‌کاهند و همین موضوع به کیفیت طراحی لطمه می‌زند. هدف از این تحقیق معرفی روشی به‌منظور طراحی و ارزیابی فنی گزینه‌های شبکه جاده از لحاظ قابلیت خروج چوب با استفاده از GIS است. به این منظور ابتدا مدل رقومی ارتفاع (DEM) با استفاده از نقشه توپوگرافی رقومی با مقیاس 1:25000 تهیه شد و به‌منظور فراهم کردن اطلاعات مورد نیاز به کار رفت. در مرحله بعد 12 گزینه شبکه جاده با استفاده از ضمیمه PEGGER در نرم‌افزار ArcView و نیز نقشه‌های توپوگرافی رقومی، بر اساس اصول فنی و نیازهای جنگلداری طراحی و سپس با استفاده از قابلیت‌های GIS درصد عبور هر گزینه طراحی شده از کلاسه‌های مختلف شیب و جهت استخراج شد. در نهایت همه گزینه‌ها به‌صورت رقومی در محیط GIS به روش‌های تن در کیلومتر و نیز روشی نوین به نام تن در کیلومتر تصحیح شده، از لحاظ کارایی ارزیابی و مقایسه شدند و گزینه بهینه از نظر کارایی یعنی حداقل طول و حداکثر پوشش مشخص شد.