تحلیل شیوه‌های اثرپذیری از حدیث در شعر نظامی

Abstract

الفاظ و معانی احادیث به صورت­های گوناگون در زندگی مسلمانان، رفتار، گفتار و کردار آنان تأثیر داشته­است. یکی از بارزترین موارد این تأثیر سروده­های شاعران است. نظامی نیز یکی از شاعران بزرگی است که از علوم مختلف زمان خود بهره­مند بوده و مضامین عالی قرآن و حدیث به اشکال مختلف در آثار او راه یافته است. شعر او هم از نظر صورت و هم از نظر معنا در اوج هنر شعری است. نظامی برای تبیین مفاهیم دینی و اخلاقی مورد نظرش در اشعار خود به وفور از آیات و احادیث بهره گرفته است. در این پژوهش گونه‌های مختلف اثرپذیری از حدیث در شعر نظامی به شیوة توصیفی ـ تحلیلی بررسی شده است. از میان انواع مختلف شیوه­های اثرپذیری، اثرپذیری ساختاری ـ سبکی و اثرپذیری شیوه­ای در آثار نظامی دیده نمی‌شود و اثرپذیری واژگانی و الهامی-‌بنیادی بیشترین کاربرد را در اشعار او داشته است.