حقایق و رقایق زندگی حضرت یوسف (ع) در مثنوی معنوی

Abstract

مثنوی مولوی مشحون از آیات قرآنی است که از منظر عارفانه و تأویلی به آن پرداخته شده است. یکی از داستان‌های قرآنی در آن مربوط به زندگی و سیر و سلوک حضرت یوسف (ع) است. یوسف (ع) در مثنوی رمز جمال و تام، مرآت حق و نماد انسان سالکی است که مراحل سلوک را پشت سر گذاشته تا به مرحلۀ نبوت و اتصال تام به حضرت حق نائل ‌شود. این پژوهش به شیوۀ توصیفی- تحلیلی به جایگاه حضرت یوسف (ع) در مثنوی و نگاه مولانا به آن حضرت پرداخته است. مولانا به این داستان نگاهی عارفانه داشته و بر این باور است که سیر حضرت یوسف از چاه جسم شروع می‌شود و به‌واسطۀ عنایت حق و با ریسمان لطف الهی از متعلقات جسمانی بیرون می‌آید. زلیخا نماد دنیای پرنقش‌ونگار است که یوسف (ع) با صبر و حیرتی آگاهانه و فعال از دنیا به آخرت و از صورت به معنا راه می­یابد و از ماسوای حق منقطع می‌گردد و به سوی مصر کمال و عشق الهی قدم می‌نهد. خواب آن حضرت آغاز وحی و اتصال به عالم مثال و نور است و تعبیر خواب زندانیان عبور از عالم ملک به ملکوت و کشف مثالی یوسف (ع) است.