شناسایی مولکولی تنوع آللی در مکان‌های ژنی VRN-1 ،و ,VRN-B3 کنترل کننده نیاز بهاره‌سازی در ژنوتیپ‌های گندم بر مبنای چندشکلی موجود در پروموتر و نواحی اینترون

Abstract

گندم، یکی از گیاهان مهم زراعی ایران و جهان، از جنبه‌های گوناگون غذایی و اقتصادی حائز اهمیت می‌باشد. شناسائی تنوع آللی ژن‌های کنترل کننده نیاز بهاره‌سازی در ارقام و لاین‌های مختلف گندم، امکان تعیین تیپ رشد، پیش‌بینی سطح تحمل سرما و سازگاری ژنوتیپ‌های مختلف گندم را به اقلیم‌ها و مناطق هدف فراهم می‌سازد. در سطح مولکولی طول دوره ورنالیزاسیون در ارقام گندم به طور عمده به وسیله مکان‌های ژنی (<em>VRN-1</em>، <em>VRN-2</em>و<em>VRN-3</em>) تعیین می­شود. در گندم هگزاپلویید ژن‌های( <em>Vrn</em>) برای تیپ رشد بهاره در فرم غالب و برای تیپ زمستانه در فرم مغلوب همراه با اثرات اپی­استاتیک عمل می‌کنند. در این تحقیق تنوع آللی موجود در مکان‌های ژنی (<em>VRN-1</em> و <em>VRN-B3</em>) در 50 ژنوتیپ گندم نان با استفاده از 9 جفت آغازگر اختصاصی تعیین شد. آلل‌های غالب <em>Vrn-B1,Vrn-D1)</em>و <em>Vrn-B3</em>) به­ترتیب با فراوانی (٪58، ٪22 و ٪90( شناسایی شدند. همچنین آلل‌های مغلوب <em>vrn-B1, vrn-D1</em>)و<em>vrn-B3</em>)<em> </em>به­ترتیب با فراوانی (٪42، ٪78 و ٪10) شناسایی شدند. در مکان ژنی (<em>VRN-A1</em>) آلل <em>Vrn-A1</em>c)) با فراوانی 58٪، آلل (<em>Vrn-A1b</em><em>) </em>با فراوانی26٪، آلل (<em>Vrn-A1a</em>) با فراوانی14٪ و آلل (<em>vrn-A1</em><em>) </em>با فراوانی 2٪ دارای کمترین فراوانی بود. این تحقیق تنوّع اللی قابل ملاحظه‌ای را در مکان‌های ژنی کنترل کننده ورنالیزاسیون و تحمل سرما در ژنوتیپ­های گندم دیم مورد بررسی نشان داد که اطلاعات حاصل در جهت تجمیع الل‌های مطلوب برای تولید لاین‌های سازگار به شرایط اقلیمی در مناطق هدف مورد بهره‌برداری قرار خواهد گرفت.