نظم و امنیت اجتماعی در اندیشۀ فارابی و امام خمینی (ره)

Abstract

نظم و امنیت اجتماعی اساس و مبنای اولیۀ زندگی اجتماعی می‌باشد که سامان و تحول در هر جامعه‌ای به آن وابسته است. فارابی، نخستین اندیشمند و فیلسوف سیاسی اسلام، باتوجه‌به عصر و زمان خود به بحث حاکم و نقش آن در قوام و نظم جامعه می‌پردازد. فارابی نقش حاکم یا رئیس مدینۀ فاضلۀ مجهز به دانش و حکمت را در برقراری امنیت و نظم زیربنا می‌داند؛ هرچند او برای همکاری و هماهنگی بین اعضای مدینه اهمیت ویژه‌ای قائل است، ولی برای نهادینه شدن نظم و امنیت ساختار سلسله‌مراتبی اجتماعی و حفظ آن را برجسته می‌داند. امام خمینی (ره) نیز از متفکران اسلامی عصر جدید و به عنوان بنیان‌گذار انقلاب اسلامی به برقرای امنیت و نظم در جامعۀ اسلامی توجه ویژه‌ای داشته است. امام، مانند فارابی، در نگاه به ماهیت سیاست و به نوبۀ آن در برقراری امنیت و نظم اجتماعی، افزون بر ابعاد مادی، به بعد معنوی هم توجه ورزیده‌اند و غایت سیاست با اجزای بیرونی آن را مقدمه‌ای برای آرامش و امنیت حقیقی و سعادت اخروی قلمداد می‌کنند، ولی مقولۀ امنیت و نظم اجتماعی در اندیشۀ سیاسی امام خمینی (ره) در مقایسه با فارابی وجوه انضمامی و عینی دارد. باتوجه‌به زمینه‌ها و تحولات سیاسی و اجتماعی در عصر امام خمینی(ره) در اندیشۀ سیاسی و امنیتی ایشان در کنار ویژگی‌های برجستۀ حاکم (ولی فقیه) و حکومت، پایگاه مردمی دولت و همکاری آنان با یکدیگر و همچنین، مؤلفه‌های عدالت اجتماعی در سامان و تداوم نظم اجتماعی نقش مهمی را برعهده دارند.