زیبایی‎شناسی تلمیحات قرآنی در سروده‌های محمّدمهدی جواهری

Abstract

قرآن منبع لایزال الهی است که بهترین زیبایی‎های ادبی را در خود جای داده و هر چه دربارۀ مبحث زیبایی‌شناسی آن صحبت کنیم باز هم قطره‌ای است از دریای بیکران. یکی از جنبه‎های زیبایی‌شناسی قرآن، تلمیحات به کار رفته در آن است که شاعران مسلمان با تأثیر از این کتاب الهی، بسیاری از تلمیحات را در اشعار و آثار خود به کار برده‌اند و بر زیبایی اشعارشان افزوده‌اند. محمّد مهدی جواهری شاعر مسلمان، متعهّد، نوگرا و نام آشنای معاصر عرب از این گروه است که با به کار گرفتن آرایۀ بدیعی تلمیح، دغدغه‌های اجتماعی و سیاسی خود را منعکس و تبیین نموده است. از این رو در تحقیق حاضر که به روش توصیفی ـ تحلیلی صورت گرفته، تلمیحات قرآنی محمّد مهدی جواهری از جنبۀ زیبایی‎شناسی بررسی و تحلیل شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که جواهری عمیقاً تحت تأثیر آموزه‎های قرآنی بوده و تلمیحات قرآنی بازتاب گسترده‌ای در دیوان اشعارش داشته است. وی به شیوه‎های گوناگونی چون: استفاده از مفردات و ترکیبات، کاربرد شخصیت‎ها، حوادث و اندیشه‎های قرآنی، هم به صورت لفظی و هم معنایی از این تلمیحات بهره گرفته است. تلمیحات قرآنی او نقش عمده‌ای در تبیین افکار و اعتقادات شاعر داشته است. در واقع با خواندن اشعار جواهری تأثیر سبک قرآنی بر زیبایی ادبی سروده‎های وی به خوبی مشهود است.